Ceisteanna Coitianta

  1. AMLD
  1.1 Cad is AMLD ann?

Tá reachtaíocht ceaptha ag an Aontas Eorpach le haghaidh roinnt Treoracha maidir le Sciúradh Airgid (“AMLD”) ar a dtugtar freisin na Treoracha um Sciúradh Airgid agus Maoiniú Sceimhlitheoireachta a Chomhrac.

Tá AMLD comhdhéanta de roinnt Treoracha an AE maidir le cosc a chur le húsáid an chórais airgeadais chun críocha sciúradh airgid nó maoiniú sceimhlitheoireachta arb iad sin

  1. Treoir an AE 2015/849, an 4ú Treoir maidir le Sciúradh Airgid (“4AMLD”); agus
  2. Treoir 2018/843 an AE, an 5ú Treoir maidir le Sciúradh Airgid (“5AMLD”) a leasaíonn an 4AMLD, ar ghlac Comhairle an AE léi ar an 14 Bealtaine 2018 agus a tháinig i bhfeidhm ar an 9 Iúil 2018 agus a bhfuil tréimhse trasuímh 18 mí ag baint léi.
  1.2 Cad a sheasann 4AMLD & 5AMLD?

Is é an acrainm é do na Treoracha maidir le Frithsciúradh Airgid agus Maoiniú Frithsceimhlitheoireachta agus .

  1.3 Cad a sheasann 4AMLD & 5AMLD dó?

Is iad sin na hacrainmneach don 4ú agus don 5ú Treoracha i gcoinne Sciúradh Airgid agus Maoiniú Sceimhlitheoireachta.

  1.4 Ar trasuíodh 4AMLD & 5AMLD i ndlí na hÉireann?

Leis an Acht um Cheartas Coiriúil (Sciúradh Airgid agus Maoiniú Sceimhlitheoireachta) (Leasú), 2018, tá an chuid is mó den Cheathrú Treoir um Sciúradh Airgid (4MLD) de chuid an AE trasuite sa Dlí Náisiúnta.

Trasuíonn Ionstraim Reachtúil Uimhir 110 de 2019 gnéithe de 4AMLD & 5AMLD a éilíonn ar chuideachtaí agus ar chumainn tionscail agus soláthair clár inmheánach dá n-úinéirí tairbhiúla a chothabháil agus an fhaisnéis sin a chomhdú i gclár lárnach.

  2.1 Cad é cuspóir an chláir um úinéireacht thairbhiúil cuideachtaí agus cumann tionscail agus coigiltis (RBO)?)?

Is é is cuspóir an Chláir Lárnaigh um Úinéireacht Tairbhiúil (RBO) muinín corparáideach agus trédhearcacht in Éirinn agus san AE a fheabhsú trína chur in iúl go soiléir do ghníomhaireachtaí forfheidhmithe dlí, do rialtóirí, d'eintitis faoi oibleagáid, do ghnólachtaí eile agus don phobal cé leis agus cé a rialaíonn cuideachtaí Éireannacha agus cumainn tionscail agus soláthair (I&Panna) sa deireadh thiar.

 Is é cuspóir na dTreoracha cosc a chur ar sciúradh airgid agus maoiniú sceimhlitheoireachta agus cabhrú chun smachtbhannaí a chur i bhfeidhm orthu siúd siúd a cheileann a n-úinéireacht nó a gceannas ar chuideachtaí/ar chumainn Éireannacha d’fhonn gníomhaíochtaí neamhdhleathacha a éascú.

  2.2 An Clár ar leithligh é seo ó na Cláir CRO/RFS?

Sea, Clár neamhspleách is ea an Clár lárnach um Úinéireacht Tairbhiúil (RBO) atá á bhunú faoi reachtaíocht maidir le sciúradh airgid agus ní faoi dhlí na gcuideachtaí.

Caithfidh cuideachtaí/cumainn a nÚinéirí Tairbhiúla a aithint, a gcuid sonraí a choinneáil ar a gcláir inmheánacha féin agus na sonraí sin a chlárú leis an RBO. Tá sé seo sa bhreis ar a ndualgais reachtúla reatha chomhdúcháin a chomhlíonadh i leith an CRO faoi Achtanna na gCuideachtaí maidir le stiúrthóirí, scairshealbhóirí, srl. nó i ndáil le reachtaíocht eile nach mbaineann le cuideachtaí, m.sh. Cumainn Tionscail agus Soláthair

Caithfear sonraí faoi úinéireacht thairbhiúil a chomhdú tríd an tairseach ar líne ar láithreán gréasáin an RBO www.rbo.gov.ie agus mar sin is próiseas é atá ar leithligh ó chlárú faisnéise/foirmeacha faoi Achtanna na gCuideachtaí srl.

  2.3 An bhfuil sé seo in áit a clár úinéireachta tairbhiúla a bheith á gcothabháil ag an gcuideachta/an cumann?

Níl, ceanglaítear ar an gcuideachta/an cumann a clár inmheánach féin d’Úinéirí Tairbhiúla a chothabháil faoi mar a éilítear i gCuid 2 den Ionstraim Reachtúil 110/2019.

Ní mór aon athruithe ar liosta úinéirí tairbhiúla na cuideachta/an chumainn a chur in iúl don Chláraitheoir lárnach um Úinéireacht Tairbhiúil (RBO) laistigh de 14 lá ón athrú. Sainmhínítear é seo i Rialachán 23(1) IR 110/2019 mar 'oibleagáid leantach' na n-eintiteas ábhartha.

  2.4 Cé atá freagrach as sonraí na cuideachta/an chumainn a chomhdú sa Chlár um Úinéireacht Thairbhiúil?

Tá sé mar fhreagracht dhlíthiúil ar oifigigh cuideachta/cumainn (stiúrthóir(í) agus rúnaí cuideachta/cumainn) faisnéis faoi úinéireacht thairbhiúil a fháil agus a dheimhniú, chun clár úinéireachta tairbhiúil reatha na cuideachta/an chumainn a choinneáil agus an fhaisnéis faoi úinéireacht thairbhiúil atá riachtanach a sheoladh chuig an gCláraitheoir um Úinéireacht Thairbhiúil laistigh de na tréimhsí ama atá leagtha síos.

 Sárú dualgais reachtúil agus cion coiriúil a bheidh ann má theipeann ar dhuine cloí leis na riachtanais seo agus féadfar pionóis a ghearradh ina leith.

  2.5 Cigireachtaí ar chlár um úinéireacht thairbhiúil cuideachta/cumainn.

Tá oibleagáid dhlíthiúil ar chuideachta/chumann faoi 4AMLD, 5AMLD agus Alt 5(2) de IR 110/2019 “faisnéis leordhóthanach, chruinn agus cothrom le dáta a choinneáil maidir lena húinéirí tairbhiúla”.

Deir Rialachán 5(6) de IR 110/2019 go gcaithfidh clár inmheánach úinéirí tairbhiúla na cuideachta/an chumainn a bheith ar fáil lena iniúchadh ag aon bhall den Gharda Síochána, na Coimisinéirí Ioncaim, údarás inniúil, an Biúró um Shócmhainní Coiriúla, nó cigire de chuid Oifig an Stiúrthóra um Fhorfheidhmiú Corparáideach arna cheapadh faoi alt 764(1) d'Acht na gCuideachtaí 2014

  2.6 Dualgais Chuideachta/Chumainn.

Tá oibleagáid dhlíthiúil ar chuideachta/ar chumann faoi Rialachán 5 de IR 110/2019 clár “leordhóthanach, cruinn agus cothrom le dáta” a chothabháil d'úinéirí tairbhiúla, agus aon eintiteas ábhartha a mhainníonn an ceanglas seo a chomhlíonadh déanann sé nó sí cion agus dlífear -

  • fíneáil d’Aicme A, a ghearradh air nó uirthi ar chiontú achomair, nó
  • fíneáil nach mó ná €500,000 a ghearradh ar chiontú ar díotáil.
  3.1 Cad is Úinéir Tairbhiúil ann?

Sainmhínítear Úinéir Tairbhiúil in Airteagal 3(6), 4AMLD, mar an duine nádúrtha nó na daoine nádúrtha a bhfuil eintiteas dlíthiúil ina seilbh nó faoina rialú ar deireadh thiar, trí úinéireacht dhíreach nó indíreach ar chéatadán leordhóthanach de na scaireanna nó de na cearta vótála nó trí leas úinéireachta san eintiteas, lena n-áirítear trí scaireanna a iompar, nó trí rialú ar bhealaí eile.

Áirítear orthu siúd:

  • úinéireacht (go díreach nó go hindíreach) ar níos mó ná 25% de scaireanna na cuideachta/an chumainn,
  • rialú (go díreach nó go hindíreach) ar níos mó ná 25% de chearta vótála na cuideachta/an chumainn,
  • rialú trí mhodhanna eile a mhínítear in Aithris 13 den 4 AMLD mar seo a leanas:

“Féadfaidh a áireamh mar rialú trí mhodhanna eile, inter alia, na critéir rialaithe a úsáidtear chun críche ráitis airgeadais chomhdhlúite a ullmhú, mar shampla

  • trí chomhaontú scairshealbhóirí,
  • trí thionchar ceannasach a fheidhmiú nó
  • tríd an chumhacht chun lucht bainistíochta shinsearach a cheapadh ”.

Más rud é go bhfuil aonán ábhartha ina fhochuideachta faoi úinéireacht ag aonán corparáide eile, tá duine/daoine nádúrtha a bhfuil scairsheilbh 25% móide scair amháin acu nó a bhfuil an méid sin faoi rialú acu, nó leas úinéireachta de bhreis agus 25% sa mháthair-aonán corparáide acu, ina úinéir tairbhiúil/ina n-úinéirí tairbhiúla den fhochuideachta.

Más rud é go bhfuil aonán ábhartha ina fhochuideachta faoi úinéireacht ag aonáin chorparáide iolracha, luaitear in Airteagal 3(6), 4AMLD, go mbeidh scairsheilbh 25% móide scair amháin, nó leas úinéireachta níos mó ná 25% i bhfochuideachta i seilbh aonáin chorparáide iolracha atá faoi rialú ag an duine/na daoine nádúrtha céanna, ina chomhartha d’úinéireacht thairbhiúil indíreach.

I ndeireadh na dála, is é nó í an duine nádúrtha nó na daoine nádúrtha a gcaithfear a aithint agus a iontráil ar an RBO mar úinéir tairbhiúil nó úinéirí tairbhiúla na cuideachta/an chumainn, is cuma cé mhéad sraitheanna úinéireachta atá i struchtúr na cuideachta/an chumainn. Ní féidir ainm cuideachta/cumainn eile a iontráil ar an RBO.

Más rud é, tar éis gach modh féideartha a bheith ídithe agus ar choinníoll nach bhfuil aon chúis drochamhrais ann, nach n-aithnítear aon duine nádúrtha mar úinéir tairbhiúil, nó má bhíonn amhras ann nach é nó í an duine/nach iad na daoine a aithníodh an t-úinéir/na húinéirí tairbhiúla, is é an duine nádúrtha nó na daoine nádúrtha a bhfuil post mar oifigeach sinsearach bainistíochta nó mar oifigigh shinsearacha bainistíochta aige/aici/acu a thaifeadfar san RBO mar an úinéir tairbhiúil. (Rialachán 5(4) IR 110/2019). Coinneoidh eintitis ábhartha taifid ar na bearta a rinneadh chun a n-úinéirí tairbhiúla a shainaithint (Rialachán 5(5), IR 110/2019)

Má bhíonn amhras ann, ba cheart do chuideachta/chumann comhairle dlí a lorg chun cuidiú leo a dheimhniú cé hiad na húinéirí tairbhiúla.

  3.2 Cén fhaisnéis is gá dom a chomhdú leis an gClár Lárnach?

Rinneadh an ceanglas atá ar eintitis chorparáideacha agus eintitis dhlíthiúla ("cuideachtaí/cumainn") a gcláir úinéireachta tairbhiúla féin a shealbhú a thrasuí i ndlí na hÉireann trí Ionstraim Reachtúil Uimh. 110 de 2019. Tá an t-eolas seo a leanas riachtanach do gach Úinéir Tairbhiúil:

  • Ainm na Cuideachta/Cumann
  • Uimhir na Cuideachta/Cumann
  • Sloinne
  • Céadainm
  • Dáta Breithe
  • Uimhir PSP (feach freisin CC 12)
  • Náisiúntacht
  • Tír chónaithe
  • Ráiteas faoi chineál agus méid an leasa atá ina sheilbh nó ina seilbh ag gach úinéir tairbhiúil
  • Ráiteas faoi chineál agus méid an rialaithe a fheidhmíonn gach úinéir tairbhiúil
  • Seoladh conaithe
  • Éirchód (roghnach)
  • Dáta iontrála mar úinéir tairbhiúil
  • Dáta scoir mar úinéir tairbhiúil
  • 15 Mura ndéantar,
    • i ndiaidh gach réiteach féideartha a thriail agus ar choinnioll nach bhfuil aon chuis le rochamhras ann nach n-aithnítear aon duine nádúrtha mar úinéir tairbhiúil nó
    • má bhíonn amhras ann nach é nó í an duine/nach iad na daoine a aithníodh an t-úinéir/na húinéirí tairbhiúla a, iontrálfar sa chlár ainmneacha agus sonraí an duine (daoine) nádúrtha a bhfuil an post (poist) aige (aice) mar oifigeach (oifigigh) bainistithe shinsearaigh na cuideachta/I&P.

Ní mór don chuideachta/don chumann na sonraí céanna a iontráil oifigeach sinsearach bainistíochta a rialaíonn an chuideachta/an cumann agus a n-ainmneacha a iontráil ina gclár inmheánach féin agus san RBO. Coinneoidh eintitis ábhartha taifid de na bearta a dhéanfar chun a n-úinéirí tairbhiúla a aithint (Rialachán 5(5) de RI 110/2019).

  • Sonraí Pearsanta
  • Ainm an láithreora
  • Seoladh an láithreora
  • Uimhir fóin an láithreora
  • Seoladh ríomhphoist an láithreora
  • An cáil ina bhfuil an láithreoir ag gníomhú: (e.g oifigeach/fostaí cuideachta/cumann, duine ag
  • gníomhú thar ceann na cuideachta/cumainn.)
  • Murab ionann an láithreoir agus duine nádúrtha, cuir isteach ainm, seoladh, uimhir fóin agus seoladh ríomhphoist duine nádúrtha chun críocha comhfhreagrais.

Ba cheart do chuideachtaí iad féin a chur ar an eolas faoina bhfreagrachtaí arna leagan amach in Ionstraim Reachtúil Uimh. 110/2019

  1. chun clár inmheánach úinéirí tairbhiúla a choimeád agus
  2. chun sonraí a chomhdú leis an gclár lárnach (RBO).

Ba cheart do chuideachtaí agus dá ngníomhairí a bheith ar an eolas chomh maith faoina bhfreagrachtaí faoin RGCS maidir le sonraí pearsanta ar bith atá acu i ndáil le húinéirí tairbhiúla a chosaint.

Ba cheart d'aonáin a gcomhairle/a barúil dlí féin a lorg chun lena chinntiú go gcomhlíontar an méid seo.

*Ní mór an céadainm & an sloinne a iontráiltear i dTairseach an RBO a bheith díreach mar mar an t-ainm cláraithe go dlíthiúil mar ainm an duine nádúrtha, .i. an t-ainm atá cláraithe ar d'Uimhir PSP leis an Roinn Gnóthaí Fostaíochta agus Coimirce Sóisialaí.

Forchoimeádann an Cláraitheoir an ceart aon aighneacht a dhiúltú sa chás nach bhfuil an t-ainm a cuireadh isteach ar an gClár RBO ar aon dul leis an ainm atá cláraithe ar d’Uimhir PSP leis an Roinn Gnóthaí Fostaíochta agus Coimirce Sóisialaí.

  3.3 Cé a chaithfidh sonraí a chomhdú leis an RBO?

Éilíonn 4AMLD ar gach aonán corparáideach agus dlíthiúil (seachas cuideachtaí atá liostaithe ar mhargadh rialáilte*), lena n-áirítear Iontaobhais, cistí Infheistíochta agus Cumainn Tionscail agus Soláthair sonraí a choinneáil ar a gclár inmheánach féin maidir lena n-úinéireachtaí tairbhiúla.

Ní bheidh sé de cheangal ach ar CHUIDEACHTAÍ AGUS AR CHUMAINN TIONSCAIL AGUS SOLÁTHAIR sonraí a chomhdú leis an gclár lárnach um úinéireacht tairbhiúil (an RBO).

 * Ní cheanglaítear ar chuideachta atá liostaithe ar mhargadh rialáilte atá faoi réir ceanglas nochta i gcomhréir le dlí an Aontais nó atá faoi réir caighdeán idirnáisiúnta coibhéiseach a chinntíonn trédhearcacht leordhóthanach faisnéise úinéireachta sonraí úinéireachta tairbhiúla a chomhdú leis an RBO.

  3.4 An gcaithfidh brainse sonraí úinéireachta tairbhiúla a chomhdú leis an RBO?

Ní haonán é “brainse” atá corpraithe in Éirinn. Ar an ábhar sin ní éilítear ar bhrainse sonraí úinéireacht thairbhiúil a chomhdú leis an RBO. Más brainse seachtrach d'eintiteas corpraithe an AE an brainse, is dócha go mbeidh oibleagáidí maidir le húinéireacht thairbhiúil ar an eintiteas sin i dtír a chorpraithe.

  3.5 An féidir le duine ar bith sonraí a chomhdú leis an RBO?

Is féidir le hoifigeach nó le fostaí na cuideachta/an chumainn oibleagáid na cuideachta/an chumainn a chomhlíonadh tríd an bpróiseas clárúcháin a chur i gcrích ar Thairseach Chlárúcháin ar líne RBO (an Clár um Úinéireacht Thairbhiúil) (Rialachán 21(3).

Sa bhreis air sin, is féidir le faisnéis faoi úinéireacht thairbhiúil a sheachadadh chuig an gCláraitheoir ag duine (dá dtagraítear san Ionstraim Reachtúil mar ‘an láithreoir’) atá ag gníomhú thar ceann na cuideachta/an chumainn (Rialachán 22(1)).

Éileofar ar gach cuideachta/cumann na sonraí a leanas a sheachadadh maidir leis an oifigeach/fostaí/láithreoir a dhéanann sonraí a chomhdú thar a c(h)eann leis an RBO: ainm, seoladh, uimhir theileafóin, seoladh ríomhphoist agus sonraí na cáile ina bhfuil siad ag gníomhú. Nuair nach duine nádúrtha an láithreoir, ní mór sonraí teagmhála duine nádúrtha a sholáthar freisin chun críocha comhfhreagrais.

Maidir le haon oifigeach de chuid na cuideachta /an chumainn atá freagrach as clár inmheánach Úinéireacht Thairbhiúil na cuideachta/an chumainn a chothabháil is féidir leis an té sin an próiseas clárúcháin a chomhlánú ar Thairseach Clárúcháin ar líne an RBO.

  3.6 Cén leagan dá ainm nó dá hainm ar chóir do gach úinéir tairbhiúil a iontráil san RBO

Ní mór an t-ainm a chuirtear isteach san RBO a bheith go díreach cosúil leis an ainm a thaifead an Roinn Gnóthaí Fostaíochta agus Coimirce Sóisialaí don Uimhir PSP a iontráladh sa RBO.

  3.7 Cén fáth a gcaithfidh mé m'ainm dlíthiúil mar atá taifeadta ag an Roinn Gnóthaí Fostaíochta agus Coimirce Sóisialaí a úsáid?

Tá dualgas dlíthiúil ar an RBO na sonraí a iontráiltear ar an RBO a bhailíochtú chun a chinntiú go bhfuil siad cruinn agus chun a chinntiú gur duine nádúrtha an Úinéir Tairbhiúil.

 D’fhonn an bhailíochtú seo a dhéanamh ní mór an t-ainm agus an Uimhir PSP a iontráiltear san RBO a chur i gcomparáid le taifid na Roinne Gnóthaí Fostaíochta agus Coimirce Sóisialaí.

 Mar thoradh air sin, nuair a iontrálfar na sonraí sin ar líne, déanfaidh an RBO seiceáil uathoibríoch i bhfianaise bhunachar sonraí na Roinne agus mura bhfuil na sonraí comhoiriúnach is é an rud is dóichí ná go ndiúltófar don aighneacht.

  3.8 Bíonn ainm eile nó leasainm in úsáid agam i gcúrsaí laethúla; nach féidir liom é sin a úsáid?

Tá dualgas dlíthiúil ar an RBO na sonraí a iontráiltear ar an RBO a bhailíochtú chun a chinntiú go bhfuil siad cruinn agus chun a chinntiú gur duine nádúrtha an Úinéir Tairbhiúil. Ní mór an t-ainm a chuirtear isteach san RBO a bheith go díreach cosúil leis an ainm a thaifead an Roinn don Uimhir PSP a iontráladh sa RBO. Mura bhfuil na sonraí díreach cosúil le sonraí na Roinne Gnóthaí Gnóthaí Fostaíochta agus Coimirce Sóisialaí is é an rud is dóichí ná go ndiúltófar don aighneacht.

  4.1 Cad is Úinéir Tairbhiúil ann?

Sainmhínítear Úinéir Tairbhiúil in Airteagal 3(6), 4AMLD, mar an duine nádúrtha nó na daoine nádúrtha a bhfuil eintiteas dlíthiúil ina seilbh nó faoina rialú ar deireadh thiar, trí úinéireacht dhíreach nó indíreach ar chéatadán leordhóthanach de na scaireanna nó de na cearta vótála nó trí leas úinéireachta san eintiteas, lena n-áirítear trí scaireanna a iompar, nó trí rialú ar bhealaí eile.

Áirítear orthu siúd:

  • úinéireacht (go díreach nó go hindíreach) ar níos mó ná 25% de scaireanna na cuideachta/an chumainn,
  • rialú (go díreach nó go hindíreach) ar níos mó ná 25% de chearta vótála na cuideachta/an chumainn,
  • rialú trí mhodhanna eile a mhínítear in Aithris 13 den 4 AMLD mar seo a leanas:

“Féadfaidh a áireamh mar rialú trí mhodhanna eile, inter alia, na critéir rialaithe a úsáidtear chun críche ráitis airgeadais chomhdhlúite a ullmhú, mar shampla

  • trí chomhaontú scairshealbhóirí,
  • trí thionchar ceannasach a fheidhmiú nó
  • tríd an chumhacht chun lucht bainistíochta shinsearach a cheapadh ”.

Más rud é go bhfuil aonán ábhartha ina fhochuideachta faoi úinéireacht ag aonán corparáide eile, tá duine/daoine nádúrtha a bhfuil scairsheilbh 25% móide scair amháin acu nó a bhfuil an méid sin faoi rialú acu, nó leas úinéireachta de bhreis agus 25% sa mháthair-aonán corparáide acu, ina úinéir tairbhiúil/ina n-úinéirí tairbhiúla den fhochuideachta.

Más rud é go bhfuil aonán ábhartha ina fhochuideachta faoi úinéireacht ag aonáin chorparáide iolracha, luaitear in Airteagal 3(6), 4AMLD, go mbeidh scairsheilbh 25% móide scair amháin, nó leas úinéireachta níos mó ná 25% i bhfochuideachta i seilbh aonáin chorparáide iolracha atá faoi rialú ag an duine/na daoine nádúrtha céanna, ina chomhartha d’úinéireacht thairbhiúil indíreach.

I ndeireadh na dála, is é nó í an duine nádúrtha nó na daoine nádúrtha a gcaithfear a aithint agus a iontráil ar an RBO mar úinéir tairbhiúil nó úinéirí tairbhiúla na cuideachta/an chumainn, is cuma cé mhéad sraitheanna úinéireachta atá i struchtúr na cuideachta/an chumainn. Ní féidir ainm cuideachta/cumainn eile a iontráil ar an RBO.

Más rud é, tar éis gach modh féideartha a bheith ídithe agus ar choinníoll nach bhfuil aon chúis drochamhrais ann, nach n-aithnítear aon duine nádúrtha mar úinéir tairbhiúil, nó má bhíonn amhras ann nach é nó í an duine/nach iad na daoine a aithníodh an t-úinéir/na húinéirí tairbhiúla, is é an duine nádúrtha nó na daoine nádúrtha a bhfuil post mar oifigeach sinsearach bainistíochta nó mar oifigigh shinsearacha bainistíochta aige/aici/acu a thaifeadfar san RBO mar an úinéir tairbhiúil. (Rialachán 5(4) IR 110/2019). Coinneoidh eintitis ábhartha taifid ar na bearta a rinneadh chun a n-úinéirí tairbhiúla a shainaithint (Rialachán 5(5), IR 110/2019)

Má bhíonn amhras ann, ba cheart do chuideachta/chumann comhairle dlí a lorg chun cuidiú leo a dheimhniú cé hiad na húinéirí tairbhiúla.

  4.2 Cén fáth a luaitear 25% + Scair amháin - Nach ionann é sin agus 26%?

Ní hionann. Agus na modhanna difriúla á leagan amach trína bhféadfaidh duine nádúrtha cuideachta/cumann a rialú, áirítear go sonrach i dTreoir an AE aon duine ar leis/léi nó a rialaíonn níos mó ná 25% de na scaireanna nó de na cearta vótála.

I gcásanna ina bhfuil líon mór scaireanna ag cuideachtaí/cumainn, is féidir le scairshealbhóir 25% de na scaireanna foriomlána atá ar fáil a bheith aige/aici chomh maith le scair bhreise amháin. Mar shampla: Tá 1,000,000 scair ag Cuideachta X ar €1 an ceann. Má bhíonn 250,000 (25%) scaireanna nó níos lú ag duine ar bith, sa chás sin níl an té sin cáilithe faoin gceanglas seo. Má bhíonn 250,001 scair ag scairshealbhóir nó má rialaíonn sé/sí iad bíonn an té sin incháilithe mar úinéir tairbhiúil agus ní mór sonraí an té sin a chlárú ar an RBO.

Baineann sé seo le gach scair eisithe. Moltar duit dul i gcomhairle le do chomhairleoir airgeadais agus/nó dlí féin faoi cheisteanna maidir le scaireanna.

Tabhair faoi deara, le do thoil, nach í teist na gcéatadán maidir le húinéireacht scaireanna an t-aon mhodh chun a chinneadh cé hé an t-úinéir tairbhiúil deiridh - caithfear breithniú a dhéanamh freisin ar rialú trí chearta vótála, ús úinéireachta agus rialú trí mhodhanna eile.

Má bhíonn amhras ann, ba cheart do chuideachta/chumann comhairle dlí a lorg chun cuidiú leo a dheimhniú cé hiad na húinéirí tairbhiúla.

  4.3 Cad is brí le ‘rialú trí mhodhanna eile’?

Is éard atá i gceist le rialú trí mhodhanna eile nuair a bhíonn smacht nó tionchar suntasach ar an aonáin ag duine aonair nach bhfuil níos mó ná 25% aige nó aici de scaireanna nó de chearta vótála an aonáin.

Mínítear rialú trí mhodhanna eile mar seo a leanas in Aithris 13 den 4 AMLD:

“Féadfar a áireamh mar rialú trí mhodhanna eile, inter alia, na critéir rialaithe a úsáidtear chun críche ráitis airgeadais chomhdhlúite a ullmhú, mar shampla

  • trí chomhaontú scairshealbhóirí,
  • trí thionchar ceannasach a fheidhmiú nó
  • tríd an gcumhacht chun lucht bainistíochta shinsearach a cheapadh ”.
  4.4 Cad a chiallaíonn 'go díreach nó go hindíreach'?

Is é rialú díreach an cás ina bhfuil an t-úinéir tairbhiúil freagrach go pearsanta as:

  • 25% móide scair amháin nó
  • 25% de na cearta vótála nó níos mó, nó
  • go bhfuil smacht nó tionchar díreach ar an gcuideachta/an gcumann ag an té sin trí mhodhanna eile.

Más fochuideachta é eintiteas atá faoi úinéireacht aonáin chorparáidigh amháin nó níos mó, is úinéir tairbhiúil é aon duine nádúrtha a shealbhaíonn nó a rialaíonn scairsheilbh 25% móide scair amháin nó leas úinéireachta níos mó ná 25% in aon cheann de mháthair-aonáin chorparáideacha na fochuideachta. Is sampla é seo de “rialú indíreach”.

Má bhíonn scairsheilbh 25% móide scair amháin nó leas úinéireachta níos mó ná 25% sa chustaiméir atá i seilbh aonáin chorparáidigh, atá faoi rialú duine/daoine nádúrtha, nó ag ilaonáin chorparáideacha atá faoi rialú an duine/na ndaoine nádúrtha céanna áireofar é sin mar léiriú ar úinéireacht indíreach.

Sampla eile de rialú indíreach is ea nuair a dhéanann duine nádúrtha, nach bhfuil cáilithe de réir na bhforálacha thuas, comhaontú le duine eile chun a gcéatadán scaireanna, a gcearta vótála nó rialaithe a chur le chéile, agus go bhfágann a gcomhchéatadán scaireanna, cearta vótála nó rialaithe iad laistigh de na riachtanais fhorordaithe thuas, ansin ba cheart an bheirt a chlárú mar úinéirí tairbhiúla.

Mínítear rialú trí mhodhanna eile in Aithris 13 den 4AMLD agus is féidir é a fháil ag 4.2 thuas:

Má bhíonn amhras ann, ba cheart do chuideachta/chumann comhairle dlí a lorg chun cuidiú leo a dheimhniú cé hiad na húinéirí tairbhiúla.

  4.5 Cad a tharlaíonn má bhíonn an scair-leas i gcuideachta/cumann i seilbh cuideachta/cumainn nó cuideachtaí/cumainn eile?

Más fochuideachta é eintiteas atá faoi úinéireacht aonáin chorparáidigh amháin nó níos mó, is úinéir tairbhiúil aon duine nádúrtha nó daoine nádúrtha a shealbhaíonn nó a rialaíonn scairsheilbh 25% móide scair amháin nó leas rialaithe i máthair-chuideachta/máthair-chumann na fochuideachta.

Más fochuideachta é eintiteas atá faoi úinéireacht ag il-aonáin chorparáideacha is úinéir tairbhiúil é aon duine nó daoine nádúrtha a shealbhaíonn nó a rialaíonn scairsheilbh 25% móide scair amháin nó leas rialaithe eile in aon cheann de mháthair-aonáin chorparáideacha na fochuideachta.

Murar féidir aon duine nó daoine nádúrtha a aithint, taifeadfar ainm(neacha) an duine/na ndaoine nádúrtha a bhfuil post sinsearach /poist shinsearacha aige/acu san RBO mar oifigeach sinsear bainistíochta nó mar oifigigh shinsearacha bhainistíochta na cuideachta/an chumainn.

  4.6 An féidir liom máthairchuideachta/máthairchumann a iontráil mar úinéir tairbhiúil fochuideachta?

Ní féidir. Ní mór don Úinéir Tairbhiúil a iontráiltear ar an gClár um Úinéireacht Thairbhiúil a bheith ina Dhuine nó ina nDaoine Nádúrtha.

Féach freisin 4.5

  4.7 Cad a tharlóidh murar féidir liom a fháil amach cé hé an duine nádúrtha nó úinéir tairbhiúil na cuideachta/an chumainn?

Éilítear sa Treoir agus i Rialacháin 5(2) de IR 110/2019 gur cheart “gach beart réasúnach” a ghlacadh chun a fháil amach cé hé an duine nádúrtha atá ina Úinéir Tairbhiúil.

Ar na céimeanna atá i gceist tá

  1. fógra a thabhairt faoi Rialacháin 6 & 7 de IR 110/2019 d'aon duine nádúrtha nó do dhaoine nádúrtha a bhfuil cúis réasúnach ag an gcuideachta/cumann nó ag soláthraí a gcuid faisnéise a chreidiúint gur úinéir tairbhiúil é nó úinéirí tairbhiúla iad. Nuair a eisítear é, bíonn mí amháin ag an duine nádúrtha/na daoine nádúrtha dar eisíodh an fógra seo chun na sonraí riachtanacha a sholáthar; nó
  2. fógra a thabhairt faoi Rialacháin 8 & 9 de IR 110/2019 d'aon duine nádúrtha nó do dhaoine nádúrtha a bhfuil cúis réasúnach ag an gcuideachta/cumann nó ag soláthraí a gcuid faisnéise a chreidiúint go bhfuil eolas acu faoin leagan amach i Rialachán 9. Nuair a eisítear é, bíonn mí amháin ag an duine/na daoine dar eisíodh an fógra seo chun na sonraí riachtanacha a sholáthar.

Cion coiriúil a bheidh ann má dhéanann an duine nádúrtha mainneachtain freagra a thabhairt agus comhoibriú leis an gcuideachta/an gcumann nó má dhéanann ráiteas bréagach.

I gcás go bhfuil gach beart réasúnach déanta gan rath chun na húinéirí tairbhiúla a aithint, tá foráil sna Rialacháin go measfar gurb iad na hOifigigh Shinsearacha Bhainistíochta (m.sh. an Stiúrthóir/na Stiúrthóirí nó an POF) na húinéirí tairbhiúla.

Coinneoidh eintitis ábhartha taifid ar na bearta a rinneadh chun a n-úinéirí tairbhiúla a shainaithint (Rialachán 5(5), IR 110/2019)

  4.8 Cad is Oifigeach Bainistíochta Sinsearach (SMO) ann?

Sainmhínítear i “Rialachán 2 den Ionstraim Reachtúil 110/2019” go n-áireofar stiúrthóir agus príomhoifigeach feidhmiúcháin mar “oifigeach sinsearach bainistíochta”.

  4.9 Cad is eintiteas dlíthiúil ann?

Is cuideachta ar bith é sin, nó Cumann Tionscail agus Soláthair atá corpraithe in Éirinn. Áirítear leis seo Cuideachtaí Príobháideacha Teoranta, Cuideachtaí Teoranta Poiblí, Cuideachtaí Gníomhaíochta Ainmnithe, Cuideachtaí faoi Theorainn Ráthaíochta, agus Cuideachtaí Príobháideacha Neamhtheoranta.

  4.10 Cad is eintiteas ábhartha ann?

Ciallaíonn “eintiteas ábhartha” chun críche Ionstraim Reachtúil 110/2019 eintiteas corparáideach nó eintiteas dlíthiúil eile atá corpraithe sa Stát agus cuimsíonn sé cuideachta*agus aon chomhlacht corpraithe eile atá corpraithe sa chaoi sin.

* Ní cheanglaítear ar chuideachta atá liostaithe ar mhargadh rialáilte atá faoi réir ceanglas nochta i gcomhréir le dlí an Aontais nó atá faoi réir caighdeán idirnáisiúnta coibhéiseach a chinntíonn trédhearcacht leordhóthanach faisnéise úinéireachta sonraí úinéireachta tairbhiúla a chomhdú leis an RBO.

  4.11 Cad is duine nádúrtha ann?

Sainmhínítear Duine Nádúrtha mar dhuine. Tá sé seo i gcodarsnacht le cuideachta/cumann, ar eintiteas dlíthiúil é.

  4.12 Cad is duine ainmnithe ann?

Sainmhínítear Duine Ainmnithe san Acht um Cheartas Coiriúil (Sciúradh Airgid agus Maoiniú Sceimhlitheoireachta) 2010.

  4.13 Thug ár gcuideachta/ár gcumann ár sonraí go léir faoi scairshealbhóirí don CRO cheana féin, cén fáth go gcaithfimid é seo a chomhlánú freisin?

Is Clár neamhspleách é an Clár lárnach um Úinéireacht Tairbhiúil (RBO) atá á bhunú faoi reachtaíocht maidir le sciúradh airgid, agus ní faoi dhlí na gcuideachtaí, agus tá sé sa bhreis ar na cláir reachtúla atá á gcoimeád ag an Oifig um Clárú Cuideachtaí.

Caithfidh cuideachtaí/cumainn a nÚinéirí Tairbhiúla a aithint, a gcuid sonraí a choinneáil ar a gcláir inmheánacha féin agus na sonraí sin a chlárú leis an RBO. Is féidir nach scairshealbhóirí ná stiúrthóirí na cuideachta/an chumainn iad na húinéirí tairbhiúla.

Ní féidir sonraí faoi úinéireacht thairbhiúil a chomhdú ar fhoirmeacha CRO.

  4.14 Is í mo chuideachta ceann de ghrúpa cuideachtaí ina bhfuil máthairchuideachta an ghrúpa ina cuideachta liostaithe.

Sa chás go bhfuil cuideachta (máthairchuideachtaí agus grúpa cuideachtaí san áireamh) liostaithe ar mhargadh rialaithe atá faoi réir riachtanas nochta i gcomhréir le dlí an AE nó le caighdeáin idirnáisiúnta comhionanna a chinntíonn trédhearcacht imleor d’fhaisnéis úinéireachta, ní gá don chuideachta sin sonraí úinéireachta a chomhdú leis an RBO (Rialachán 4(2) de IR 110/2019).

Mar sin féin, ní bhaineann an díolúine le fochuideachtaí na máthairchuideachta sin.

Dá bhrí sin, tá dualgas neamhspleách ar fhochuideachtaí i ngrúpa mar sin riachtanas IR 110/2019 a chomhlíonadh más “aonáin ábhartha” iad laistigh den bhrí de IR 110/2019.

Ba chóir do chuideachta liostaithe a comhairle dhlí féin a fháil d’fhonn a fháil amach an bhfuil an margadh ar a bhfuil sí liostaithe faoi réir riachtanas nochta i gcomhréir le dlí AE nó faoi réir caighdeán idirnáisiúnta comhionann a chinntíonn trédhearcacht imleor den fhaisnéis úinéireachta.

  4.15 Is fochuideachta í mo chuideachta de chuid cuideachta eile atá cláraithe lasmuigh d'Éirinn; an gcaithfidh mé fós sonraí faoi úinéireacht thairbhiúil a chlárú?

Is gá, sa chás gur “aonán ábhartha” í an chuideachta laistigh den bhrí de IR 110/2019 (i.e. is aonán corparáide nó dlí ionchorpraithe in Éirinn é). Fiú sa chás gur fochuideachta í de mháthairchuideachta atá cláraithe lasmuigh d’Éirinn, tá ceanglas uirthi a sonraí úinéireachta tairbhiúla a chomhdú leis an RBO.

Más rud é go bhfuil aonán ábhartha ina fhochuideachta faoi úinéireacht ag aonán corparáide eile, tá duine/daoine nádúrtha a bhfuil scairsheilbh 25% móide scair amháin acu nó a bhfuil an méid sin faoi rialú acu, nó leas úinéireachta de bhreis agus 25% sa mháthair-aonán corparáide acu, ina úinéir tairbhiúil/ina n-úinéirí tairbhiúla den fhochuideachta.

Más rud é go bhfuil aonán ina fhochuideachta faoi úinéireacht ag aonáin chorparáide iolracha, luaitear in Airteagal 3(6), 4AMLD, go mbeidh scairsheilbh 25% móide scair amháin, nó leas úinéireachta níos mó ná 25% i bhfochuideachta i seilbh aonáin chorparáide iolracha atá faoi rialú ag an duine/na daoine nádúrtha céanna, ina chomhartha d’úinéireacht thairbhiúil indíreach.

Más í an mháthair-chuideachta (nó cuideachta eile) an tÚinéir Tairbhiúil, sa chás sin is é an Duine Nádúrtha a bhfuil an rialú díreach aige nó smacht dhíreach aige ar 25% de na scaireanna móide 1 scair amháin, nó leas rialaithe eile laistigh den chuideachta sin an t-úinéir tairbhiúil. Murar féidir aon duine nádúrtha a aithint, ba cheart ainm(neacha) an duine/na ndaoine nádúrtha a bhfuil post sinsearach /poist shinsearacha mar oifigeach sinsearach bainistíochta nó mar oifigigh shinsearacha bhainistíochta na máthairchuideachta a iontráil ar an RBO. Coinneoidh eintitis ábhartha taifid ar na bearta a rinneadh chun a n-úinéirí tairbhiúla a shainaithint (Rialachán 5(5), IR 110/2019)

Má bhíonn amhras ann, ba cheart do chuideachta comhairle dlí a lorg chun cuidiú leo a dheimhniú cé hiad na húinéirí tairbhiúla atá acu.

  4.16 Is cuideachta faoi theorainn ráthaíochta í mo chuideachta agus níl scairshealbhóirí aici, cad ba cheart dom a dhéanamh?

I gcás go bhfuil gach beart modhanna is féidir déanta gan rath chun na húinéirí tairbhiúla a aithint, tá foráil sna Rialacháin go measfar gurb iad na hOifigigh Shinsearacha Bhainistíochta (m.sh. an Stiúrthóir/na Stiúrthóirí agus/nó an POF) na húinéirí tairbhiúla. Coinneoidh eintitis ábhartha taifid ar na bearta a rinneadh chun a n-úinéirí tairbhiúla a shainaithint (Rialachán 5(5), IR 110/2019)

  4.17 Is cuideachta bheag í mo chuideachta a bhfuil stiúrthóir amháin/rúnaí amháin ann agus gan ach scairshealbhóir amháin ann, cé hé nó cé hí an t-úinéir tairbhiúil?

I gcás cuideachta a bhfuil stiúrthóir aonair aici agus gurb é/í an stiúrthóir sin an t-aon scairshealbhóir agus go bhfuil smacht dhíreach iomlán aige nó aici ar an gcuideachta, is é/í sin úinéir tairbhiúil na cuideachta.

I gcás cuideachta a bhfuil stiúrthóir aonair aici agus a bhfuil scairshealbhóir aonair difriúil aici, measfar gur úinéir tairbhiúil an stiúrthóir toisc go bhfuil rialú díreach aige nó aici ar an gcuideachta, agus go bhfuil an scairshealbhóir aonair ina úinéir tairbhiúil freisin má chomhlíonann sé nó sí na critéir maidir le 25% de na scaireanna móide + 1 sciar.

Cuimsíonn an sainmhíniú ar úinéir tairbhiúil níos mó ná scairshealbhóirí amháin - cuimsíonn sé aon duine a bhfuil céatadán leordhóthanach de na cearta vótála nó leas úinéireachta aige nó a rialaíonn an chuideachta ar bhealaí eile.

Má bhíonn amhras ann, ba cheart do chuideachta comhairle dlí a lorg chun cuidiú leo a dheimhniú cé hiad na húinéirí tairbhiúla atá acu.

  4.18 Níl níos mó ná 25% de na scaireanna sa chuideachta/sa chumanna ag aon scairshealbhóir inár gcuideachta/gcumann; conas a chinnfimid cé hiad ár n-úinéirí tairbhiúla?

Cuimsíonn an sainmhíniú ar úinéir tairbhiúil níos mó ná scairshealbhóirí amháin - cuimsíonn sé aon duine a bhfuil céatadán leordhóthanach de na cearta vótála nó de leas úinéireachta aige sa chuideachta/sa chumann nó a rialaíonn an chuideachta/an cumann ar bhealaí eile.

Dá bhrí sin, agus an treoir atá leagtha amach i 3.1 thuas, á tabhairt faoi deara, ní mór don chuideachta/don chumann cinneadh a dhéanamh cé hé nó cé hí an duine nádurtha/cé hiad na daoine nádúrtha a rialaíonn an chuideachta/an cumann agus a n-ainmneacha a iontráil ina gclár inmheánach féin agus san RBO.

Más rud é, tar éis gach modh féideartha a bheith ídithe agus ar choinníoll nach bhfuil aon chúis drochamhrais ann, nach n-aithnítear aon duine nádúrtha mar úinéir tairbhiúil, nó má bhíonn amhras ann nach é nó í an duine/nach iad na daoine a aithníodh an t-úinéir/na húinéirí tairbhiúla, is é an duine nádúrtha nó na daoine nádúrtha a bhfuil post mar oifigeach sinsearach bainistíochta nó mar oifigigh shinsearacha bainistíochta aige/aici/acu a thaifeadfar san RBO mar an úinéir tairbhiúil. Coinneoidh eintitis ábhartha taifid ar na bearta a rinneadh chun a n-úinéirí tairbhiúla a shainaithint (Rialachán 5(5), IR 110/2019)

Má bhíonn amhras ann, ba cheart do chuideachta/chumann comhairle dlí a lorg chun cuidiú leo a dheimhniú cé hiad na húinéirí tairbhiúla.

  4.19 Feidhmím mar thrádálaí aonair a bhfuil ainm gnó cláraithe agam, an gcaithfidh mé clárú mar úinéir tairbhiúil?

Ní bhaineann an Rialachán ach le heintitis chorparáideacha agus dhlíthiúla atá corpraithe in Éirinn. Ní haonán dlíthiúil ná corparáideach é ainm gnó; mar sin, ní thagann sé faoi raon feidhme na Treorach agus ní cheanglaítear air clárú leis an RBO.

  4.20 Feidhmím mar chomhpháirtíocht a bhfuil ainm gnó cláraithe aici, an gcaithfidh mé clárú mar úinéir tairbhiúil?

Ní bhaineann an Rialachán ach le heintitis chorparáideacha agus dhlíthiúla atá corpraithe in Éirinn. Ní haonán dlíthiúil ná corparáideach é ainm gnó; mar sin, ní thagann sé faoi raon feidhme na Treorach agus ní cheanglaítear air clárú leis an RBO.

  4.21 An bhfuil aon chuideachta/cumann díolmhaithe ón gceanglas seo?

Forálann Airteagal 3(6)(a)(i) den 4AMLD i gcás cuideachta atá liostaithe ar mhargadh rialáilte atá faoi réir ceanglas nochta i gcomhréir le dlí an Aontais nó atá faoi réir caighdeán idirnáisiúnta coibhéiseach a chinntíonn trédhearcacht leordhóthanach faoi fhaisnéis úinéireachta ní cheanglaítear ar chuideachta dá leithéid sonraí faoi úinéireacht thairbhiúil a chomhdú leis an RBO.

Cuideachta ar bith atá ag trádáil ar mhargadh rialáilte LEE, amhail Stocmhalartán na hÉireann, bíonn sí díolmhaithe ó chlárú. Tá na cuideachtaí sin faoi réir cheana féin ag rialacha lena n-éilítear orthu na húinéirí/rialtóirí dá gcuid a nochtadh. Más fochuideachta de chomhlacht liostaithe an chuideachta atá corpraithe in Éirinn, áfach, éilítear fós ar an bhfochuideachta sonraí na n-úinéirí tairbhiúla dá cuid a chomhdú leis an gclár lárnach.

  5.1 Conas/cén áit a gcláróidh mé mo chuid sonraí maidir le húinéireacht thairbhiúil?

Ní féidir faisnéis faoi úinéireacht thairbhiúil a iontráil ach amháin ar líne trí thairseach ar shuíomh gréasáin an RBO ag www.rbo.gov.ie. Níl aon fhoirmeacha ann maidir le sonraí a chomhdú leis an RBO agus níl aon táillí comhdaithe i gceist.

Tá Tairseach an RBO cosúil le córas CORE CRO agus bíonn ID úsáideora agus pasfhocal riachtanach chun logáil isteach. Is féidir é sin a cheapadh nuair a chláraítear úinéireacht thairbhiúil

  5.2 An bhfuil foirm pháipéir ann ar féidir liom a chomhlánú agus a sheoladh isteach tríd an bpost?

Is ar líne amháin ar féidir sonraí maidir le chlárú Úinéireachta Thairbhiúla a sheoladh isteach. Ní bheidh aon fhoirmeacha láimhe/páipéir ar fáil agus ní ghearrfar aon táillí comhdaithe.

Maidir le haon doiciméad i bhfoirm pháipéir cosúil le tuairisceán don RBO a gheofar sa CRO/Aonad RBO, ina mbeidh sonraí maidir le húinéireacht phearsanta/úinéireacht thairbhiúil, déanfar iad sin a dhíothú chun cloí leis an reachtaíocht um Chosaint Sonraí. Ní hionann comhdú sonraí RBO ar pháipéar agus comhlíonadh cheanglais na reachtaíochta agus ní mheasfar gur comhlíonadh oibleagáidí RBO na cuideachta/an chumainn - Rialachán 20 (6), IR 110/2019.

Cuirfear an chuideachta/an cumann nó soláthraí a gcuid faisnéise ar an eolas faoi seo má sheachadann siad na sonraí maidir le húinéireacht tairbhiúil chuig an RBO i bhfoirm pháipéir nó má sheolann siad tríd an bpost iad.

  5.3 An féidir liom na sonraí ábhartha uile a phostáil nó a sheachadadh?

Ní féidir sonraí maidir le húinéireacht tairbhiúil a chur isteach ach amháin ar líne. Ní bheidh aon fhoirmeacha láimhe/páipéir ar fáil lena gcomhlánú.

Faoi Rialacha Cosanta Sonraí, scriosfar aon cháipéisíocht atá cosúil le foirm a fhaightear san Aonad CRO/RBO, ina bhfuil sonraí maidir le húinéireacht phearsanta/thairbhiúil, agus ní mheasfar oibleagáidí RBO na cuideachta/an chumainn a bheith comhlíonta - Rial 20(6), IR 110/2019

Cuirfear an chuideachta/an cumann nó soláthraí a gcuid faisnéise ar an eolas faoi seo má sheachadann siad na sonraí maidir le húinéireacht tairbhiúil chuig an RBO i bhfoirm pháipéir nó má sheolann siad tríd an bpost iad.

  5.4 Cad a tharlóidh má thugann úinéir tairbhiúil sonraí míchearta don chuideachta/don chumann?

Má sholáthraíonn úinéir tairbhiúil sonraí míchruinne don chuideachta/don chumann agus/nó do sholáthraí a gcuid faisnéise go feasach nó go toiliúil, mar shampla trí an Uimhir PSP, an dáta breithe, an t-ainm mícheart srl. a sholáthar féadfar an té sin a ionchúiseamh nó pionóis eile a ghearradh air nó uirthi de bharr faisnéis bhréige a sholáthar.

Seachas sin, más earráid mhacánta a bheidh ann ach nach féidir leis an Aonad RBO an tÚinéir Tairbhiúil a bhailíochtú mar gheall ar na sonraí míchearta, diúltófar go hiomlán don ábhar a chuirfear isteach faoin gcuideachta/faoin gcumann ina mbeidh na sonraí míchearta.

I gcás nach bhféadfar na sonraí a iontráladh ar thairseach an RBO a bhailíochtú, déanfaidh Aonad an RBO teagmháil dhíreach leis an Úinéir Tairbhiúil (an t-ábhar sonraí) trí chomhfhreagras i scríbhinn. Faoin reachtaíocht um Chosaint Sonraí, ní féidir leis an RBO dul i dteagmháil soláthraí faisnéise maidir le sonraí pearsanta Úinéara Tairbhiúil arb é an duine sin ábhar na sonraí chun críocha na reachtaíochta um Chosaint Sonraí.

Ní féidir foireann an RBO plé a dhéanamh teagmháil a dhéanamh le soláthraí na faisnéise faoi shonraí cásanna aonair nó sonraí pearsanta ar an nguthán nó trí ríomhphost.  Ní féidir le hAonad an RBO ach teagmháil a dhéanamh leis an duine is ábhar do na sonraí maidir lena sonraí pearsanta trí ríomhphost, ag Tá an seoladh ríomhphoist seo á chosaint ó róbait thurscair. Tá ort JavaScript a chumasú le hamharc air..

  5.5 Fuair mé litir ó aonad an RBO ag rá gur comhdaíodh mo chuid sonraí mar úinéir tairbhiúil; cad is brí leis seo?

Má fuair tú fógra ó Aonad an RBO gur comhdaíodh do chuid sonraí leis an RBO ach go raibh siad mícheart, ba cheart duit dul i dteagmháil leis an gcuideachta/an chumainn ar tusa a Úinéir Tairbhiúil, nó lena n-ionadaí/soláthraí, agus a iarradh orthu na sonraí cearta a athchomhdú don chuideachta/don chumann.

Ní mór don chéadainm & don sloinne a iontráiltear san RBO a bheith díreach mar  an ainm atá cláraithe go dlíthiúil mar ainm an duine nádúrtha, .i. an t-ainm atá cláraithe ar d’Uimhir PSP leis an Roinn Gnóthaí Fostaíochta agus Coimirce Sóisialaí.

Forchoimeádann an Cláraitheoir an ceart diúltú d’aon ábhar a chuirfear isteach sa chás nach bhfuil an t-ainm a cuireadh isteach ar Chlár an RBO ar aon dul leis an ainm atá cláraithe ar d’Uimhir PSP leis an Roinn Gnóthaí Fostaíochta agus Coimirce Sóisialaí.

Ní féidir foireann an RBO plé a dhéanamh le cuideachta/cumann ná le soláthraí na faisnéise faoi shonraí cásanna aonair nó sonraí pearsanta ar an nguthán nó trí ríomhphost. Ní féidir le hAonad an RBO ach teagmháil a dhéanamh leis an duine is ábhar do na sonraí atá ina úinéir tairbhiúil/ina húinéir tairbhiúil maidir lena shonraí/a sonraí pearsanta trí ríomhphost, ag Tá an seoladh ríomhphoist seo á chosaint ó róbait thurscair. Tá ort JavaScript a chumasú le hamharc air..

  5.6 Fuair mé litir ó aonad an RBO ag rá gur comhdaíodh mo chuid sonraí mar úinéir tairbhiúil; cad is brí leis seo? Ní úinéir tairbhiúil mé; Cad a dheánfaidh mé?

Mura tusa Úinéir Tairbhiúil na cuideachta/an chumainn ainmnithe agus má tá tú sásta gur tharla earráid macánta, ba cheart duit dul i dteagmháil leis an gcuideachta/leis an gcumann lena mbaineann, nó lena n-ionadaí/le soláthraí a gcuid faisnéise, agus a n-aird a tharraingt ar an earráid.

Is féidir leat ríomhphost a chur chuig Aonad an RBO freisin ag Tá an seoladh ríomhphoist seo á chosaint ó róbait thurscair. Tá ort JavaScript a chumasú le hamharc air. chun a iarraidh orthu do chuid sonraí a bhaint.

D'fhéadfaí a iarraidh ort do chéannacht agus do sheoladh a fhíorú trí chóip de do phas nó ceadúnas tiomána agus bille fóntais nach bille fóin phóca a chur isteach.

Ní féidir foireann an RBO plé a dhéanamh le cuideachta/cumann ná le soláthraí na faisnéise faoi shonraí cásanna aonair nó sonraí pearsanta ar an nguthán nó trí ríomhphost. Ní féidir le hAonad an RBO ach teagmháil a dhéanamh leis an duine is ábhar do na sonraí maidir lena sonraí pearsanta trí ríomhphost, ag Tá an seoladh ríomhphoist seo á chosaint ó róbait thurscair. Tá ort JavaScript a chumasú le hamharc air..

  6.1 Cad is uimhir PSP ann?

Is éard atá in Uimhir PSP ná Uimhir Phearsanta Seirbhíse Poiblí agus is uimhir thagartha uathúil í a eisítear chuig gach cónaitheoir Éireannach chun déileáil le gníomhaireachtaí seirbhíse poiblí.

Eisítear Uimhreacha PSP freisin chuig daoine neamhchónaitheacha a bhíonn ag plé le gníomhaireachtaí rialtais na hÉireann, lena n-áirítear na Coimisinéirí Ioncaim.

  6.2 Cén fáth a bhfuil gá le m’uimhir PSP?

Tá sé d'oibleagáid ar Bhallstáit de bhun Airteagal 30(4), 4AMLD, “a chinntiú go bhfuil an fhaisnéis atá á coimeád sa chlár lárnach leordhóthanach, cruinn agus cothrom le dáta”. Dá bhrí sin, tá dualgas dlíthiúil ar an RBO na sonraí a iontráladh ar an RBO a bhailíochtú chun a chinntiú go bhfuil siad cruinn agus chun a chinntiú gur duine nádúrtha an tÚinéir Tairbhiúil.

 

  6.3 An ndéanfaidh an RBO m’uimhir PSP a stóráil?

Coinneofar an Uimhir PSP go sábháilte i bhformáid haiseáilte do-aisiompaithe/criptithe agus ní bheidh rochtain ag aon bhall d’Fhoireann an RBO air. Nuair a bheidh na sonraí a comhdaíodh leis an RBO bailíochtaithe déanfar an Uimhir PSP a haiseáil agus a stóráil ar bhealach slán. Ní roinnfear é riamh le tríú páirtí ar bith.

Tá sé riachtanach an Uimhir PSP a fháil má tá an RBO le cloí leis an gceanglas dlíthiúil i 4AMLD agus 5 AMLD go mbeidh an Clár “cruinn”, le go bhfeadfar céannacht gach úinéir tairbhiúil a bhailíochtú go hiomlán  agus chun íoslaghdú a dhéanamh ar an seans go ndéanfar iontrálacha dúblacha.

Is é an chúis atá leis an leagan haiseáilte de na hUimhreacha PSP a choinneáil ná le cur ar chumas an RBO rudaí a chomhdófar sa todhchaí a mheaitseáil go cinnte le daoine atá ar an gclár faoi láthair agus dúbláil a sheachaint.

  6.4 Cad atá i gceist le haiseáil m'uimhir PSP?

Feidhm criptithe é haiseáil chun sonraí ar an RBO a chosaint má sháraítear sonraí. Leis an teicníc seo tógfar an Uimhir PSP, cuirfear feidhm chasta mhatamaiticiúil i bhfeidhm uirthi chun uimhir uathúil níos leithne a chruthú nach mbeidh aon chosúlacht aici leis an uimhir a bheidh curtha i bhfolach. Nuair a dhéantar haiseáil, ní bhíonn an RBO in ann an uimhir nua-ghinte a thiontú ar ais ina hUmhir PSP arís.

  6.5 An mbeidh an Uimhir PSP ag teastáil gach uair a luaifear mé mar úinéir tairbhiúil?

Beidh. Beidh sé ag teastáil aon uair a chuirfear úinéir tairbhiúil leis an liosta, nó nuair a athraítear a sonraí, mar shampla, a seoltaí a athrú, nó nuair a dhéanfar nuashonrú ar shonraí scairshealbhóireachta, nó ar mhodhanna rialaithe eile.

  6.6 Conas a úsáidtear an upsp chun céannacht an úinéara thairbhiúil a fhíorú?

Ceanglaítear ar na Ballstáit le hAirteagal 30(4) den Cheathrú Treoir maidir le Sciúradh Airgid a Chosc “a chinntiú gur leordhóthanach, cruinn agus cothrom le dáta atá an fhaisnéis a choimeádtar sa chlár lárnach”.

 

Ceanglaítear le Rialachán 21(2) d’Ionstraim Reachtúil 110/2019 go dtabharfaidh an t-eintiteas iomchuí an UPSP don Chláraitheoir “chun críche fíorú a dhéanamh ar an bhfaisnéis a thugtar faoi Rialacháin 20(1) nó (2)”.

 

Fíoraíonn an Clár Lárnach um Úinéireacht Thairbhiúil an t-ainm, an dáta breithe agus an UPSP a iontráiltear sa Chlár Lárnach ach iad a chur i gcomparáid, trí chomhéadan leictreonach, le sonraí a choimeádtar ar an mbunachar sonraí UPSPanna a gcoinníonn an Roinn Gnóthaí Fostaíochta agus Coimirce Sóisialaí é ar bun.

 

Chun go mbeidh an dá thacar sonraí ag teacht le chéile, ní mór an réamhainm agus an sloinne a iontráiltear sa Chlár Lárnach um Úinéireacht Thairbhiúil a bheith ag teacht go hiomlán leis an ainm atá ceangailte leis an UPSP sin i mbunachar sonraí na Roinne Gnóthaí Fostaíochta agus Coimirce Sóisialaí.

 

Forchoimeádann an Cláraitheoir an ceart chun diúltú d’aon aighneacht i gcás nach bhfuil an t-ainm a iontráiltear sa Chlár Lárnach um Úinéireacht Thairbhiúil ag teacht leis an ainm atá cláraithe don UPSP leis an Roinn Gnóthaí Fostaíochta agus Coimirce Sóisialaí.

 

Is é an toradh atá ar an bpróiseas sin ná go gcuirtear ar chumas an Chláir Lárnaigh um Úinéireacht Thairbhiúil céannacht gach úinéara thairbhiúil a shainaithint, a chruthú gur duine nádúrtha é/í agus íoslaghdú a dhéanamh ar an bhféidearthacht go ndéanfaí iontrálacha dúblacha.

  7.1 Cad é an táille chun úinéir tairbhiúil a chlárú?

Níl  táille chun úinéir tairbhiúil a chlárú. Tá sé saor in aisce.

  7.2 An mbeidh aon táillí ann maidir le húinéirí tairbhiúla a chlárú?

De réir Threoir an AE féadfaidh an Cláraitheoir táille a ghearradh chun sonraí faoi úinéireacht thairbhiúil a chuardach agus a íoslódáil.

Beidh táillí riaracháin i gceist maidir le cuardaigh a dhéanann eintitis faoi oibleagáid agus baill den phobal i gcoitinne. Táthar ag súil go mbeidh na táillí sin ag teacht le táillí cuardaigh CRO atá ann cheana (.i. Thart ar €2.50 an doiciméad).

Ní ghearrtar aon táille maidir le sonraí faoi Úinéireacht Thairbhúil  chuideachta/chumainn a chlárú leis an RBO ar líne.

  8.1 Cad iad na hachair ama atá ann chun sonraí faoi úinéireacht thairbhiúil a chlárú?

Tháinig na Rialacháin i bhfeidhm ar an 22 Márta 2019, le héifeacht láithreach i gcás cuideachtaí/cumainn ó thaobh a gcláir inmheánacha féin a chruthú agus a chothabháil.

Thosaigh an Clár ag fáil comhdú úinéireachta tairbhiúil an 29 Iúil 2019.

Measfar aon chuideachta/cumann nár comhdaithe go rathúil ar nó roimh an 22 Samhain 2019, a bheith déanach agus féadfar smachtbhannaí a ghearradh orthu faoi mar a fhorordaítear sna Rialacháin.

Cuireann Rialachán 20(2) de cheangal ar gach cuideachta nua-ionchorpraithe agus cumainn tionscail agus soláthair a gcuid sonraí maidir le húinéireacht thairbhiúil a chlárú laistigh de chúig m ón am a ndéantar iad a ionchorprú.

Ceadaíonn Rialachán 25(5) de IR 110/2019 go mbeidh na sonraí faoi úinéireacht thairbhiúil díolmhaithe ó rochtain ag daoine ainmnithe agus ag an bpobal i gcoitinne más mionaoiseach an t-úinéir tairbhiúil. Coinneofar sonraí faoi úinéireacht thairbhiúil mionaoiseach siar go huathoibríoch ó rochtain phoiblí go dtí go mbeidh siad 18 mbliana d’aois.

  9.1 An féidir mo chuid sonraí a choinneáil príobháideach?

Ceadaíonn Rialachán 25(5) de IR 110/2019 go mbeidh na sonraí faoi úinéireacht thairbhiúil díolmhaithe ó rochtain ag daoine ainmnithe agus ag an bpobal i gcoitinne más mionaoiseach an t-úinéir tairbhiúil. Coinneofar sonraí faoi úinéireacht thairbhiúil mionaoiseach siar go huathoibríoch ó rochtain phoiblí go dtí go mbeidh siad 18 mbliana d’aois.

  9.2 An bhfuil aon díolúintí ann?

Ach amháin i gcás mionaoiseach, beidh rochtain theoranta ar shonraí úinéireachta tairbhiúla ar fáil don phobal. Níl aon díolúintí eile ann.

  9.3 Má bhíonn mé incháilithe le haghaidh díolúine, an bhfuil mo chuid faisnéise ó thaobh úinéireacht thairbhiúil díolmhaithe freisin ó na hAonaid um Fhaisnéis Airgeadais (AFAna)?

Níl. Beidh rochtain neamhshrianta ag na hAFAna agus ag na húdaráis inniúla stáit ar na sonraí go léir ar an RBO. Is é cuspóir an chláir ná cabhrú le hAFAna agus le húdaráis inniúla stáit i gcás imscrúduithe a bhaineann le sciúradh airgid.

  9.4 Is duine ainmnithe mé; conas is féidir liom amharc ar shonraí faoi úinéireacht thairbhiúil mionaoisigh?

Féadfaidh aon duine ainmnithe nó duine den phobal, faoi Rialachán 25(5) IR 110/2019, iarratas a dhéanamh i scríbhinn chuig an gCláraitheoir ar rochtain a bhaineann le sonraí faoi úinéireacht thairbhiúil mionaoisigh. Is féidir iarratais ar rochtain a sheoladh trí ríomhphost chuig: Tá an seoladh ríomhphoist seo á chosaint ó róbait thurscair. Tá ort JavaScript a chumasú le hamharc air.

Ní mór don iarrthóir achoimre a sholáthar ar an gcúis a mheasann sé nó sí gurb é leas an phobail go nochtfaí an fhaisnéis atá á hiarradh.

  10.1 Conas a logálaim isteach i dTairseach RBO?

Is féidir Clár RBO a rochtain trí úsáid a bhaint as an rogha Logáil Isteach / Cláraigh ag barr an tsuímh ghréasáin.

Beidh ort cuntas úr a chruthú.

  10.2 Conas a chruthóidh mé cuntas?

Más é seo an chéad uair duit ag úsáid Tairseach RBO, ní mór duit cuntas a chruthú ar dtús.

Cliceáil ar an rogha Cruthaigh Cuntas le do thoil.

Cuir isteach do chuid sonraí mar a iarrtar agus cliceáil ar an gcnaipe cláraigh ag bun na foirme.

 

Tabhair do d’aire, le do thoil: Má thagann tú ar earráid maidir le cruthú cuntas b’fhéidir go ndearna tú iarracht Ainm Logála isteach atá in úsáid cheana a chlárú. Bain triail as Ainm Logála uathúil eile nó bain úsáid as do sheoladh ríomhphoist.

  10.3 Ní féidir liom logáil isteach i mo chuntas RBO.

An bhfuil Cuntas RBO curtha ar bun agat? Mura bhfuil, cruthaigh ceann, le do thoil.

Nuair a bheidh tú ag logáil isteach ná húsáid do sheoladh ríomhphoist, úsáid an tAinm Logáil Isteach a chruthaigh tú, le do thoil.

  10.4 Tá cuntas CORE agam leis an CRO, cén fáth nach dtig liom an logáil isteach sin a úsáid?

Níl tairseacha CORE agus RBO nasctha agus is le dhá Chlár neamhspleácha agus ar leith iad. Ní mór duit cuntas úr agus ar leith a chruthú do Thairseach RBO chun í a rochtain agus a úsáid.

  10.5 Conas a chomhlánaím Comhdú RBO?

Caithfear gach comhdú RBO a dhéanamh ar líne.

Logáil isteach i do chuntas RBO.

Ar do Dheais, cliceáil ar an gcnaipe Tosaigh Comhdú Úr ag barr an leathanaigh

Mar mhalairt air sin, roghnaigh Comhdú Úr ó roghanna an roghchláir taoibh

Ní mór eintiteas a roghnú ar dtús, agus osclóidh an rogha sin ar thaobh na láimhe deise den fheidhmchlár

Is féidir leat an t-ainm nó an uimhir a chur isteach don eintiteas ábhartha a bhfuil sonraí Úinéireachta Tairbhiúla á gcur isteach agat ina leith. Cliceáil ar Tosaigh ansin

Más é an chéad iontráil don eintiteas, is é an t-aon rogha a thabharfar duit Cuir Úinéir Tairbhiúil Úr Leis.

  • An tÚinéir Tairbhiúil a Nuashonrú
  • An tÚinéir Tairbhiúil a Bhaint

Cuimhnigh cliceáil ar Sábháil agus Ar aghaidh ag bun an leathanaigh chun dul ar aghaidh go dtí an chéad leathanach eile

Tabhair do d’aire, le do thoil: ní féidir leat Úinéir Tairbhiúil a scriosach mura bhfuil ann ach Úinéir Tairbhiúil amháin d’eintiteas. Cuir Úinéir Tairbhiúil isteach sula scriosfaidh tú an ceann atá ann cheana.

  10.6 Cad é mar a dhéanaim Úinéir Tairbhiúil a Leasú nó a Bhaint?

Beidh ort comhdú nua a thosú

Chun tosú, cuir ainm/uimhir na cuideachta isteach.

Ar bhun an chéad scáileáin feicfidh tú trí rogha, agus cliceáil ar an rogha Nuashonraigh/Bain an tÚinéir Tairbhiúil, ansin cliceáil ar Ar Aghaidh.

Cliceáil ar an gcnaipe Nuashonraigh chun a dhearbhú gur sin an rud ar mian leat a dhéanamh.

Osclófar scáileán eile, agus ligfear duit an t-úinéir tairbhiúil a roghnú ar mian leat é/í a leasú/a bhaint.

Beidh ort na sonraí pearsanta uile a chur isteach arís. Leis sin, áiritheofar slándáil agus sábháilteacht shonraí an duine atá á leasú agat.

Cliceáil ar Shábháil

 

*Tabhair faoi deara, má tá tú ag fáil réidh le húinéir tairbhiúil a cuireadh isteach i earráid, moltar duit an dáta céanna leis an dáta tosaigh a úsáid mar an dáta deiridh.

 

 

  10.7 An féidir liom dréachtaí d’aighneacht chuig an gClár Lárnach um Úinéireacht Thairbhiúil a shábháil?

Ní féidir. Ar chúiseanna cosanta sonraí, níl aon saoráid ann le haghaidh dréacht d’aighneacht a shábháil i dTairseach an Chláir Lárnaigh um Úinéireacht Thairbhiúil.

Déan cinnte de go bhfuil na sonraí riachtanacha go léir ar láimh agat agus tú ag tosú d’aighneachta chuig an gClár Lárnach um Úinéireacht Thairbhiúil toisc nach féidir na sonraí iontráilte a shábháil agus go gcaillfear iad mura gcuirtear an aighneacht i gcrích

  10.8 Conas is féidir liom cuideachta a chuardach nuair a bheidh mé istigh ar Thairseach RBO?

Tá an áis leis an meirg gorm ar bharr an fheidhmchláir chun cuideachta a chuardach, de réir ainm nó de réir uimhir na cuideachta.

  10.9 Cén áit ar féidir liom gach rud a chuir mé isteach a fheiceáil?

Feadh thaobh na láimhe clé, taispeántar roinnt deilbhíní. Is iad sin:

    • Deais – tugtar forbhreathnú ansin ar do chuntas
    • Cuardach – is féidir leat an Clár a chuardach
    • Comhdú Úr – is féidir leat sonraí maidir le hÚinéireacht Thairbhiúil a chruthú, a leasú nó a scriosadh ann

 NB. ní mór duit eintiteas a roghnú

    • Mo Chomhdú – tugtar an rogha duit féachaint ar do chuid oibre go léir. Cliceáil ar na teidil chun féachaint ar gach roinn:
      • Dréachtaí
      • Curtha Isteach
      • Diúltaithe
      • Cláraithe
      • Curtha ar Ceal
    • Teachtaireachtaí – áireofar leis sin ríomhphoist maidir le stádas d’aighneachtaí
    • Orduithe – liosta de gach ceann/ceann ar bith de na priontaí Úinéireachta Tairbhiúla a cheannaigh tú.
    • Íocaíochtaí – liosta de gach ceann/ceann ar bith de na híocaíochtaí a rinneadh
    • Cuntas – Sonraí maidir le do Chuntas RBO
      • An tÚsáideoir Úr leis an rogha seo is féidir leat d’fhoghrúpa úsáideoirí féin a chruthú laistigh de d’eagraíocht agus faoi do phríomhchuntas RBO 

Féach roinn 11.12 le haghaidh tuilleadh eolais, le do thoil.

  10.10 Rinne mé iarracht Úinéir Tairbhiúil a scriosadh, ach ní ligfí an feidhmchlár dom, cad a dhéanfaidh mé?

Ní mór do gach eintiteas taifead Úinéireachta Tairbhiúla amháin ar a laghad a bheith aige.

Mura bhfuil ann ach Úinéir Tairbhiúil amháin, ní mór duit Úinéir Tairbhiúil eile a chur leis sula scriosfaidh tú an ceann atá ann cheana.

  10.11 Bhí m’aighneacht le feiceáil sa liosta Diúltaithe de mo Chomhdú? Cén fáth ar diúltaíodh í?

I gcás gur diúltaíodh d’aighneacht, bhí sonraí le haghaidh ceann amháin nó níos mó de na hÚinéirí Tairbhiúla a cuireadh isteach mícheart. Tabharfar fógra i scríbhinn chomh maith faoin Ábhar Sonraí dá raibh na sonraí a cuireadh isteach mícheart.

Faoi reachtaíocht Cosanta Sonraí, ní féidir le baill foirne RBO sonraí cásanna aonair nó sonraí pearsanta a phlé le cuideachta/cumann nó láithreoir thar an nguthán nó tríd an ríomhphost. Ní fhéadfaidh Aonad RBO teagmháil a dhéanamh ach amháin leis an ábhar sonraí arb é nó í an t-úinéir tairbhiúil i ndáil lena sonraí pearsanta tríd an ríomhphost ag Tá an seoladh ríomhphoist seo á chosaint ó róbait thurscair. Tá ort JavaScript a chumasú le hamharc air..

  10.12 Tá m’aighneacht ag an gcéim Curtha Isteach, cén fáth nach bhfuil sé cláraithe?

Má bhíonn d’aighneacht fós ag an gcéim Curtha Isteach, seans go gcaithfidh aonad RBO na sonraí a cuireadh isteach a dheimhniú

Faoi reachtaíocht Cosanta Sonraí, ní féidir le baill foirne RBO sonraí cásanna aonair nó sonraí pearsanta a phlé le cuideachta/cumann nó láithreoir thar an nguthán nó tríd an ríomhphost. Ní fhéadfaidh Aonad RBO teagmháil a dhéanamh ach amháin leis an ábhar sonraí arb é nó í an t-úinéir tairbhiúil i ndáil lena sonraí pearsanta tríd an ríomhphost ag Tá an seoladh ríomhphoist seo á chosaint ó róbait thurscair. Tá ort JavaScript a chumasú le hamharc air..

  10.13 Cé chomh fada a ghlacfaidh sé chun aighneacht cheartaithe a chlárú?

Má bhíonn sonraí na hÚinéireachta Tairbhiúla ar fad ceart, ba cheart go gclárófaí an aighneacht faoi cheann tréimhse ghairid.

Faoi reachtaíocht Cosanta Sonraí, ní féidir le baill foirne RBO sonraí cásanna aonair nó sonraí pearsanta a phlé le cuideachta/cumann nó láithreoir thar an nguthán nó tríd an ríomhphost. Ní fhéadfaidh Aonad RBO teagmháil a dhéanamh ach amháin leis an ábhar sonraí arb é nó í an t-úinéir tairbhiúil i ndáil lena sonraí pearsanta tríd an ríomhphost ag Tá an seoladh ríomhphoist seo á chosaint ó róbait thurscair. Tá ort JavaScript a chumasú le hamharc air..

  10.14 Tá roinnt daoine i mo chomhlacht a dteastaíonn rochtain uathu ar Thairseach RBO. An féidir liom rochtain il-úsáideoirí a chruthú faoi mo chuntas?

Is féidir. Is féidir leat roinnt úsáideoirí a chruthú faoi chuntas aonair.

  • Téigh chuig an rogha Cuntas ar an roghchlár taoibh
  • Cliceáil ar Úsáideoir Úr
  • Cuir isteach sonraí an úsáideora úir
    • Roghnaigh Gníomhach nó Riarthóir
    • Roghnaigh pribhléidí úsáideora
  • Sábháil úsáideoir úr.
  10.15 Rinne mé dearmad ar mo Phasfhocal Logála Isteach don Chlár Lárnach um Úinéireacht Thairbhiúil. Conas a aisghabhaim é?

Chun do Phasfhocal Logála Isteach a aisghabháil:

  • Cliceáil ar an rogha ‘Pasfhocal Dearmadta’ faoi bhun an réimse ‘Logáil Isteach’ agus an réimse ‘Pasfhocal’
  • Ar an scáileán ‘Pasfhocal Dearmadta’, iontráil d’Ainm Logála Isteach
  • Cliceáil ar ‘Cuir isteach’
  10.16 Rinne mé dearmad ar m’Ainm Logála Isteach. Conas a aisghabhaim é?

Ní féidir, ní gá tuairisceán bliantúil a chomhdú don RBO.

Is é an t-aon riachtanas atá ann comhad a athrú nuair a tharla athrú ar liosta úinéireachta tairbhiúil inmheánach an eintitis.

Féach Ceisteanna Coitianta 11.6 maidir leis an gceanglas sonraí Úinéireachta Tairbhiúla aonáin a nuashonrú ar Thairseach RBO.

  11.1 Cúiseanna le Diúltú d’iarratas Úinéirí Tairbhiúla RBO

Tá Clár RBO ceaptha chun iarratais a ghlacadh agus a chlárú nuair a bheidh na sonraí uile a chuirtear isteach i gceart.

Faoi na rialacháin maidir le Cosaint Sonraí, níl rochtain ag RBO ar na sonraí pearsanta a chuireann an láithreoir isteach.

Déantar sonraí pearsanta a fhíorú i gcoinne na Roinne Gnóthaí Fostaíochta agus Coimirce Sóisialta. Ní dhéantar iad a fhíorú leis an Coimisinéirí Ioncaim.

Bunaithe ar an gcéad dá sheachtain d’fheidhmiú an chláir, is iad seo a leanas na cúiseanna coitianta atá le hiarratas a dhiúltú:

  • Tá an UPSP agus/nó an Dáta Breithe mícheart
  • Ní thagann na hainmneacha le chéile
    • Úsáidtear an sloinne roimh phósadh in áit an ainm phósta agus a mhalairt
    • Úsáidtear an dara hainm sa ghnáthúsáid laethúil, ach ní thagann sé leis an gcéadainm faoi mar atá cláraithe leis an Roinn Gnóthaí Fostaíochta agus Coimirce Sóisialta (Pól Mac Gabhann i leith Micheál Pól Mac Gabhann)
    • Úsáidtear leaganacha níos gairide d’ainm (Des/Desmond, Eddie/Edward)
    • Úsáidtear leaganacha éagsúla d’ainm (Brídín/Bríd, Téid/Éamonn)
    • Úsáidtear leagan Gaeilge d’ainm, nuair atá an t-ainm Béarla cláraithe leis an Roinn Gnóthaí Fostaíochta agus Coimirce Sóisialta (Eibhlín/Eileen)
    • Úsáidtear leagan Béarla d’ainm, nuair atá an t-ainm Gaeilge cláraithe leis an Roinn Gnóthaí Fostaíochta agus Coimirce Sóisialta (Eileen/Eibhlín)
    • Measctar suas na sonraí le haghaidh il-úinéirí tairbhiúla

Má tá ceisteanna ar bith agat maidir leis an bhfaisnéis atá cláraithe leis an Roinn Gnóthaí Fostaíochta agus Coimirce Sóisialta moltar duit teagmháil a dhéanamh leo.

Is féidir leat liosta de na hIonaid um Chlárúchán UPSP a fháil ag liosta na nIonad Clárúcháin UPSP

  11.2 Má tá ceist ann maidir le sonraí Daoine

Mura bhfuil faisnéis an duine is ábhar na sonraí ag teacht le chéile nó má tá sé riachtanach í a leasú, is féidir leat fiosrúcháin a dhéanamh leis an Roinn Gnóthaí Fostaíochta & Coimirce Sóisialaí (RGFCS) trí na céimeanna thíos a leanúint:

  • Seol ríomhphoist agus ainm, Uimhir PSP, dáta breithe agus seoladh an úinéara thairbhiúil ag gabháil leis chuig Tá an seoladh ríomhphoist seo á chosaint ó róbait thurscair. Tá ort JavaScript a chumasú le hamharc air.
  • Ceangail na nithe a leanas leis an ríomhphost:
    1. cóip scanta de Phas nó de Theastas Breithe nó de chárta Aitheantais Náisiúnta an úinéara thairbhiúil,
    2. cruthúnas ar sheoladh an úinéara thairbhiúil.
    3. i gcásanna nuair is ionadaí an úinéara thairbhiúil, amhail cuntasóir, dlíodóir, srl, atá ag cur an ríomhphost isteach, cóip scanta de dhearbhú arna shíniú ag an úinéir tairbhiúil ag lua go bhfuil an t-ionadaí ag gníomhú ar a shon.
  • Má tá Cárta Seirbhísí Poiblí (CSP) ag an Úinéir Tairbhiúil (UT), ba cheart go mbeadh an t-ainm atá curtha ar an RBO (Clár um Úinéireacht Thairbhiúil) ag teacht leis an ainm ar an CSP.
  • Seolfar ríomhphost chuig an iarrthóir nuair a bheidh an próiseas sin críochnaithe.
  • I gcásanna nuair atá deacrachtaí ina dtoradh ar shaincheisteanna nach mbaineann leis an Roinn Gnóthaí Fostaíochta & Coimirce Sóisialaí, ba cheart d’Úinéirí Tairbhiúla (UTanna) nó dá n-ionadaithe teagmháil a dhéanamh leis an gClár Lárnach um Úinéireacht Thairbhiúil Cuideachtaí agus Cumann Tionscail agus Soláthair (RBO).
  12.1 Cad Is Neamhréir Ann?

I rialacháin an RBO (IR 110 de 2010), tugtar ciall shonrach do 'neamhréir' agus braitheann sé ar an te a bhfuil an ‘neamhréir’ á tuairisciú aige nó aici.

Ní dhéantar foráil in IR 110/2019 ach i leith neamhréireanna nach mór do ‘dhuine ainmnithe’ nó ‘d’údarás inniúil/duine ábhartha’ iad a thuairisciú don Chláraitheoir um Úinéireacht Thairbhiúil.

I gcás ‘duine ainmnithe, sonraítear i Rialachán 20(3)(b) má thagann duine ainmnithe agus dícheall cuí custaiméirí á dhéanamh aige ar eintiteas, nó ar bhealach eile, ar an tuairim go bhfuil neamhréir idir an fhaisnéis sa chlár lárnach (RBO) agus an fhaisnéis nach mór don eintiteas bheith aige ar a chlár lárnach um úinéireacht thairbhiúil, mar sin seachadfaidh an duine ainmnithe, in am agus i dtráth, chuig an gCláraitheoir... fógra maidir leis an tuairim sin, ina sonrófar na sonraí i ndáil leis an neamhréir thuasluaite bheith ann.

Tá sainmhíniú ar ‘dhuine ainmnithe’ curtha ar fáil in Alt 25 den Acht um Cheartas Coiriúil (Sciúradh Airgid agus Maoiniú Sceimhlitheoireachta) 2010, arna leasú, agus cuimsítear ann institiúidí creidmheasa, institiúidí airgead tirim, iniúchóirí, cuntasóirí seachtracha, comhairleoirí cánach, soláthraithe seirbhíse réadmhaoine, casino agus duine ar bith a bhíonn ag trádáil in earraí a bhaineann le hidirbearta dar luach €10,000 ar an iomlán ar a laghad.

I gcás ‘duine ábhartha, sonraítear i Rialachán 26(1) má thagann duine ábhartha ar bith ar an tuairim go bhfuil neamhréir idir an fhaisnéis a bhaineann le heintiteas ábhartha sa chlár lárnach (RBO) agus an fhaisnéis um úinéireacht thairbhiúil atá ar fáil don duine ábhartha i ndáil leis an eintiteas céanna, a mhéid nach cuireann sé isteach gan ghá ar fheidhmiú a fheidhmeanna, seachadfaidh an duine ábhartha, in am agus i dtráth, chuig an gCláraitheoir, fógra maidir leis an tuairim sin, ina sonrófar na sonraí i ndáil leis an neamhréir.

Is ionann ‘duine ábhartha’ agus údarás inniúil, an Garda Síochána, na Coimisinéirí Ioncaim nó an Biúró um Shócmhainní Coiriúla.

  12.2 Cad Is Fógra Um Neamhréir Ann?

Is éard is Fógra um Neamhréir ann fógra foirmiúil don Chláraitheoir maidir le neamhréir, mar atá sainithe in CC 15.1 thuas, ó ‘dhuine ainmnithe’ nó ó ‘dhuine ábhartha’ (údarás inniúil).

Shocraigh an Cláraitheoir go ndéanfaidh ‘duine ábhartha neamhréir a thuairisciú ag baint úsáid as Foirm DN1 agus seachadfar an Fhoirm DN1 chuig an gCláraitheoir tríd an bhfoirm DN1 a uaslódáil ar chomhad slán i gCuntas Sharefile an RBO.

Shocraigh an Cláraitheoir go ndéanfaidh ‘duine ainmnithe’ neamhréir a thuairisciú ag baint úsáid as Foirm DN2 agus seachadfar an Fhoirm DN2 chuig an gCláraitheoir tríd an bhfoirm DN2 a uaslódáil ar chomhad slán i gCuntas Sharefile an RBO chomh maith.

Foirmeacha DN1 agus DN2 ar fáil ón RBO ar iarratas ó Oifigeach Idirchaidrimh RBO atá ceaptha go cuí ar ríomhphost chuig Tá an seoladh ríomhphoist seo á chosaint ó róbait thurscair. Tá ort JavaScript a chumasú le hamharc air.

Féach roinn 15.5 le haghaidh tuilleadh eolais.

  12.3 Cad é an difear idir fógra um neamhréir agus fógra um neamhchomhlíonadh?

Is éard is fógra um neamhréir ann fógra foirmiúil don RBO maidir le neamhréir a fhaightear idir an fhaisnéis atá i seilbh an RBO agus faisnéis eile atá ar fáil don duine ainmnithe nó don údarás inniúil/duine ábhartha.

Is ionann fógra um neamhchomhlíonadh agus an cás, i ndiaidh sonraí um úinéireacht thairbhiúil eintitis ar leith a chuardach, go bhfaigheann an duine amach nár comhdaíodh sonraí um úinéireacht thairbhiúil ar bith, agus go dtugann sé nó sí fógra don Chláraitheoir ansin gur cosúil gur theip ar an eintiteas lena mbaineann iad a chomhdú leis an RBO i gcomhréir le Rialacháin 20 agus 21 de IR 110/2019.

  12.4 Cé ar féidir leo neamhréir a thuairisciú?

Duine ar oifigeach ceaptha údaráis inniúil/ duine ábhartha é nó í amháin (féach roinn 10.1 do liosta na n-údarás inniúil/daoine ábhartha) nó ar duine ainmnithe é nó í amháin faoi mar atá leagtha síos le Cuid 4 den Acht um Cheartas Coiriúil (Sciúradh Airgid agus Maoiniú Sceimhlitheoireachta) 2010 chun tástála díchill chuí a dhéanamh.

  12.5 Le haghaidh ‘daoine ábhartha’ (údaráis inniúla), cad é an gnás chun neamhréir a thuairisciú?

Níl féidir ach le duine ar oifigeach údaraithe é nó í de chuid ‘duine ábhartha’ i dteideal neamhréir a thuairisciú don Chláraitheoir thar ceann ‘duine ábhartha’. 

Ciallaíonn an téarma ‘duine ábhartha’ an Garda Síochána, na Coimisinéirí Ioncaim, an Biúró um Shócmhainní Coiriúla nó údarás inniúil. 

Rinne an RBO teagmháil le gach ‘duine ábhartha’ i ndáil le ceapadh Oifigigh Idirchaidrimh RBO a chomhordóidh tuairiscí maidir le neamhréir thar ceann an ‘duine ábhartha’. 

Shocraigh an Cláraitheoir go ndéanfaidh ‘duine ábhartha’ neamhréir a thuairisciú ag baint úsáid as Foirm DN1 agus seachadfar an DN1 chuig an gCláraitheoir tríd an bhfoirm a uaslódáil ar chomhad slán i gCuntas Sharefile an RBO. 

Más oifigeach údaraithe ‘duine ábhartha thú agus más mian leat neamhréir a thuairisciú, seol ríomhphost chuig Tá an seoladh ríomhphoist seo á chosaint ó róbait thurscair. Tá ort JavaScript a chumasú le hamharc air., agus luaigh ainm d’eagraíochta. Ar chúiseanna cosanta sonraí, ná cuimsigh sonraí maidir leis an neamhréir sa ríomhphost sin, le do thoil.  

Nuair a gheofar an ríomhphost sin, soláthróidh an RBO foirm DN2 agus sonraí d’Oifigeach (Oifigigh) ceaptha Idirchaidrimh RBO don eagraíocht sin ar conas an DN2 a uaslódáil ar Chuntas Sharefile an RBO.

  12.6 Le haghaidh Daoine Ainmnithe, cad é an gnás chun neamhréir a thuairisciú?

Más fostaí ‘duine ainmnithe thú agus agus más mian leat neamhréir a thuairisciú, seol ríomhphost chuig Tá an seoladh ríomhphoist seo á chosaint ó róbait thurscair. Tá ort JavaScript a chumasú le hamharc air., agus luaigh ainm d’eagraíochta. Ar chúiseanna cosanta sonraí, ná cuimsigh sonraí maidir leis an neamhréir sa ríomhphost sin, le do thoil.  

Tá trí chéim bhunúsacha ann nach mór duit a leanúint: 

  1. Ní mór don ‘duine ainmnithe’ Oifigeach (Oifigigh) cIdirchaidrimh RBO a cheapadh a bheidh freagrach as tuairiscí ar neamhréir chuig an gCláraitheoir a chomhordú agus a fhíordheimhniú thar ceann an ‘duine ainmnithe’ agus idirchaidreamh a dhéanamh leis an RBO maidir le gnáthchúrsaí laethúla oibriúcháin. 
    Is féidir Oifigigh Idirchaidrimh a cheapadh ag baint úsáid as Foirm BEN3A is féidir a fháil trí ríomhphost a sheoladh chuig Tá an seoladh ríomhphoist seo á chosaint ó róbait thurscair. Tá ort JavaScript a chumasú le hamharc air. 
  1. Nuair a gheofar an BEN3A comhlánaithe, soláthróidh an RBO foirm DN2 agus sonraí d’Oifigeach (Oifigigh) ceaptha Idirchaidrimh RBO ar conas an DN2 a uaslódáil ar Chuntas Sharefile an RBO. 
  1. Féadfaidh Oifigeach Idirchaidrimh an RBO an DN2 a uaslódáil ansin ar chomhad slán an ‘duine ainmnithe; i gCuntas Sharefile an RBO. 

Níl ach ‘duine ainmnithe’ arna shainiú in Alt 25, den Acht um Cheartas Coiriúil (Sciúradh Airgid agus Maoiniú Sceimhlitheoireachta) 2010, arna leasú, i dteideal neamhréir a thuairisciú don Chláraitheoir.

  12.7 Cad is fógra um neamhchomhlíonadh ann?

Is ionann Fógra um Neamhchomhlíonadh (NCN) agus fógra oifigiúil don Chláraitheoir ina sonraítear, i ndiaidh sonraí um úinéireacht thairbhiúil eintitis ar leith a chuardach i dTairseach ar Líne an RBO, nach bhfuair an duine a rinne an cuardach sonraí um úinéireacht thairbhiúil ar bith san RBO maidir leis an eintiteas ar leith, agus go bhfuil sé nó sí ag tuairisciú don Chláraitheoir gur cosúil gur theip ar an eintiteas lena mbaineann cloí lena oibleagáidí nó lena hoibleagáidí faoi Rialacháin 20 agus 21 de IR 110/2019.

  12.8 Cé ar féidir leo fógra um neamhchomhlíonadh a thuairisciú?

Is féidir le duine ar bith a chuardaigh sonraí um úinéireacht thairbhiúil eintitis agus a fuair amach nár chomhdaigh an t-eintiteas faisnéis ar bith leis an RBO Foirm chomhlánaithe NCN (fógra um neamhchomhlíonadh) a chur isteach chuig an RBO.

Íoslódáil agus comhlánaigh an Fhoirm NCN agus seol an fhoirm chomhlánaithe agus shínithe chuig Tá an seoladh ríomhphoist seo á chosaint ó róbait thurscair. Tá ort JavaScript a chumasú le hamharc air..

Ní ghlacfar ach le foirmeacha NCNanna a sheolfar le ríomhphost.

Ná cuir cóip pháipéar sa phost chuig an RBO.

  12.9 Cá háit ar féidir liom Foirm le haghaidh Fógra um Neamhchomhlíonadh a fháil?

Is féidir leat an Fhoirm NCN a íoslódáil anseo: fhoirm NCN

  12.10 An dtabharfar fógra dom faoi thoradh tuarascála um neamhréir/neamhchomhlíonadh?

Gheobhaidh tú admháil maidir leis an DN1, DN2NCN a chuir tú isteach.

Le haghaidh an DN1 agus DN2 tabharfar fógra duit faoin toradh i ndiaidh don RBO a imscrúduithe a chur i gcrích.

Le haghaidh an NCN tabharfar fógra duit faoin toradh i ndiaidh don RBO a imscrúduithe a chur i gcrích. D’fhéadfadh sé go nglacfadh sé sin tamall fada toisc go bhféadfadh an Cláraitheoir imeachtaí a thionscnamh i gcoinne an eintitis a tuairiscíodh as neamhchomhlíonadh, agus d’fhéadfadh tamall fada bheith i gceist chun é a chríochnú.  Idir an dá linn, is féidir leat leanúint le Tairseach ar Líne an RBO a sheiceáil lena fheiceáil ar comhdaíodh sonraí um úinéireacht thairbhiúil ina dhiaidh sin. (Féach roinn 13.3 maidir le conas a sheiceáil má comhdaíodh sonraí um úinéireacht thairbhiúil ar bith)

  12.11 An féidir liom foirm chomhlánaithe maidir le Neamhréir/Neamhchomhlíonadh a chur sa phost?

Ní féidir, ní ghlacfar ach le foirmeacha a chuirfear i bhfoirm leictreonach chuig Tá an seoladh ríomhphoist seo á chosaint ó róbait thurscair. Tá ort JavaScript a chumasú le hamharc air..

  12.12 An bhfuil eintiteas ábhartha i dteideal fios a bheith aige nó aici cé a thuairiscigh an neamhréir/neamhchomhlíonadh don chláraitheoir?

Tá cosc ar an gCláraitheoir le reachtaíocht ainm duine ar bith a thuairiscíonn neamhréir líomhnaithe di a nochtadh.

  13.1 16.1 Cad iad na cosaintí atá i bhfeidhm chun cruinneas na faisnéise ar an gClár a chinntiú?

Tá na cosaintí seo a leanas i bhfeidhm:

  1. Ní féidir sonraí maidir le húinéireacht thairbhiúil a chomhdú ach trí Thairseach ar Líne an RBO – www.rbo.gov.ie - a dhéanfaidh “Bronntóir” a bheidh cláraithe ar dtús mar úsáideoir RBO.
  2. Déantar gach taisceadh a thaifeadadh mar aon le faisnéis faoi cé a rinne an taisceadh (an Bronntóir) agus faoin gcáil ina bhfuil an Bronntóir ag gníomhú.
  3. Chun clárú, úinéir tairbhiúil a nuashonrú nó a scriosadh, caithfidh an Bronntóir sonraí a chur isteach lena n-áirítear Uimhir Pearsanta Seirbhíse Poiblí (Uimhir PSP), dáta breithe, ainm agus seoladh an úinéara thairbhiúil. Déanann an RBO na sonraí sin a bhailíochtú trína gcur i gcomparáid go leictreonach le sonraí atá coinnithe ar bhunachar sonraí uimhreacha PSP na Roinne Coimirce Sóisialaí.
  4. Mura dtagann na sonraí a cuireadh isteach sa RBO le taifid na Roinne Coimirce Sóisialaí, diúltófar an taisceadh agus cuirfear litir ag an úinéir tairbhiúil beartaithe ina gcuirfear in iúl dóibh go ndearna duine éigin iarracht a bhfaisnéis phearsanta a chomhdú leis an RBO.
  5. Tá sé de dhualgas ar gach eintiteas ábhartha a chinntiú go mbeidh an fhaisnéis a chuirtear isteach sa RBO i ndáil lena gcuideachtaí nó lena gcumann cruinn agus cothrom le dáta. Tá sé d’oibleagáid ar an eintiteas ábhartha an Clár a leasú má bhíonn an fhaisnéis ar an gClár mícheart.
  6. Clár poiblí is ea an RBO. Dá réir sin, is féidir le heintitis ábhartha agus a mBronntóirí suíomh gréasáin an RBO a sheiceáil – www.rbo.gov.ie - ag am ar bith lena sheiceáil cé atá taifeadta mar úinéir tairbhiúil a gcuideachta nó a gcumainn.
  7. Má thagann sé ar aire eintitis ábhartha gur cuireadh duine éigin lena c(h)uideachta nó lena c(h)umann go míchuí mar úinéir tairbhiúil, is féidir leis an eintiteas ábhartha é sin a thuairisciú don Chláraitheoir um Úinéireacht Thairbhiúil Cuideachtaí ag Tá an seoladh ríomhphoist seo á chosaint ó róbait thurscair. Tá ort JavaScript a chumasú le hamharc air. agus, má bhíonn cúis ag an eintiteas a chreidiúint go ndearna an comhdú go mailíseach nó le drochrún, don Gharda Síochána (Póilíní na hÉireann).
  8. Tá go leor údaráis inniúla stáit agus neamhstáit agus daoine ainmnithe a bhfuil oibleagáid dhlíthiúil orthu anois an RBO a iniúchadh mar chuid dá “ndícheall cuí custaiméirí”. Áirítear orthu sin, mar shampla, cuntasóirí, iniúchóirí, aturnaetha, institiúidí airgeadais agus gnóthais árachais.
  9. Tá oibleagáid dhlíthiúil ar údaráis inniúla agus ar dhaoine ainmnithe neamhréir ar bith a fheicfidh siad idir na sonraí sa RBO agus an fhaisnéis faoin úinéireacht thairbhiúil atá ar fáil dóibh a thuairisciú don Chláraitheoir. I CC Uimhir 15 leagtar amach conas Fógra um Neamhréir a chomhdú sa Chlárlann.
  10. Tá cionta forordaithe in Ionstraim Reachtúil 110/2019 as faisnéis bhréagach a chomhdú, as mainneachtain eintitis ábhartha faisnéis cheart a chomhdú agus a choinneáil ar an gClár agus as mainneachtain duine ainmnithe neamhréir a thuairisciú. Is iad seo na pionóis shonracha as faisnéis bhréagach a chomhdú sa Chlár:
    1. ar ciontú achomair, fíneáil Aicme A nó príosúnacht ar feadh suas le 12 mhí nó an dá rud;
    2. ar díotáil, fíneáil nach mó ná €500,000 nó príosúnacht ar feadh suas le 12 mhí nó an dá rud.
  14.1 Cad is ‘duine ainmnithe’ ann?

Tá brí “Duine Ainmnithe” léirithe in Alt 25 den Acht um Cheartas Coiriúil (Sciúradh Airgid agus Maoiniú Sceimhlitheoireachta) 2010, arna leasú, agus cuimsítear ann institiúidí airgeadais, cuntasóirí, iniúchóirí, comhairleoirí cánach, gairmithe dlíthiúla, soláthraithe seirbhíse réadmhaoine, soláthraithe seirbhíse airgeadra fhíorúil agus déileálaithe in earraí costasacha amhail tithe, carranna, seodra, saothair ealaíne, etc.

De réir Alt 33 d’Acht 2010 tá sé d’oibleagáid ar ‘dhaoine ainmnithe’ tástálacha díchill chuí custaiméirí a dhéanamh “sula mbunófar caidreamh gnó le custaiméir”, “sula ndéanfar idirbheart ócáideach leis an gcustaiméir, don chustaiméir nó ar son an chustaiméara” nó “sula soláthrófar seirbhís don chustaiméir....”

  14.2 An bhfuil sé d’oibleagáid ar ‘dhaoine ainmnithe’ an RBO a sheiceáil nuair a bheidh caidreamh gnó á dhéanamh acu le heintiteas ábhartha.

Tá, faoi Alt 8 den Acht um Cheartas Coiriúil (Sciúradh Airgid agus Maoiniú Sceimhlitheoireachta) (Leasú) 2021, sula mbunófar caidreamh gnó le custaiméir ar cuideachta nó cumann é, tá sé d’oibleagáid ar dhuine ainmnithe a sheiceáil go gcuirfear an fhaisnéis maidir le húinéireacht thairbhiúil an chustaiméara isteach sa RBO.

  14.3 An bhfuil oibleagáid dhlíthiúil ar ‘dhaoine ainmnithe’ neamhréitigh agus neamhchomhlíonadh maidir leis an gCláraitheoir a thuairisciú?

Tá, le Rialachán 20(3) de IR 110/2019, cuirtear oibleagáid ar dhaoine ainmnithe neamhcomhlíonadh nó neamhréiteach ar bith a thuairisciú a dtiocfadh siad air idir na sonraí sa RBO agus na sonraí a gheobhadh siad ó fhoinsí eile agus dícheall cuí custaiméara á dhéanamh acu ar eintiteas, nó ar shlí eile.  

Sonraítear i Rialachán 28(6) de IR 110/2019 go mbeidh cion déanta ag duine ainmnithe a dteipeann air nó uirthi cloí le Rialachán 20(3) agus go mbeidh sé nó sí faoi dhliteanas, ar ciontú achomair, i leith fíneáil aicme A.

Chun tuilleadh faisnéise a fháil maidir le conas an RBO a rochtain féach CC Uimh. 13, agus maidir le conas neamhchomhlíonadh agus neamhréitigh maidir leis an gCláraitheoir a thuairisciú, féach CC Uimh. 15.

  14.4 An bhfuil sé ceangailte ar ‘dhaoine ainmnithe’ aitheantas ‘oifigigh bainistíochta sinsearaí’ a dheimhniú i gcás gur OBS é an t-úinéir tairbhiúil atá taifeadta sa RBO?

Tá, faoi Alt 6 Acht um Cheartas Coiriúil (Sciúradh Airgid agus Maoiniú Sceimhlitheoireachta) (Leasú) 2021, i gcás gurb é oifigeach bainistíochta sinsearaí é nó í an t-úinéir tairbhiúil atá taifeadta sa RBO, déanfaidh duine ainmnithe na bearta is gá chun aitheantas an duine sin a dheimhniú agus coinneoidh sé nó sí taifid de na bearta a rinneadh chun aitheantas an duine a dheimhniú lena n-áirítear deacrachtaí ar bith a bhí ann le linn phróiseas an deimhnithe.

  14.5 An féidir le ‘duine ainmnithe’ brath ar an RBO mar fhoinse aonair sonraí agus bearta maidir le dícheall cuí custaiméara á ndéanamh aige nó aici?

Ní féidir. Ní féidir le ‘daoine ainmnithe’ an RBO a úsáid mar fhoinse aonair chun aitheantas úinéirí tairbhiúla a dheimhniú.

Sonraítear an méid seo a leanas i Rialachán 25(2) d’Ionstraim Reachtúil 110/2019:

“An fhaisnéis a gheobhaidh an duine ainmnithe trí rochtain ar an gclár lárnach a thugtar faoi mhír 25(1), ní féidir leis an duine ainmnithe brath uirthi go heisiach chun dualgas an duine ainmnithe a chomhlíonadh maidir le bearta um dhícheall cuí custaiméara a chur i bhfeidhm faoi Chuid 4 d’Acht 2010 (a chomhlíonfar a dhualgas trí chur chuige bunaithe ar riosca a úsáid).”

Is é an cuspóir leis an bpróiseas tuairiscithe neamhréiteach i IR 110/2019 a shainaithint cá háit ar comhdaíodh faisnéis bhréige nó mhíchruinn sa RBO nó ar tugadh don ‘duine ainmnithe’ í. Ní fhéadfaidh ach ‘daoine ainmnithe’ é sin a bhaint amach trí shonraí an RBO a chur i gcomparáid le sonraí a bhfaighidh siad eolas faoi ó fhoinsí eile a bhfuil rochtain acu orthu.

Search